Podziękowania dla Pana Przemysława Zielnicy, który obiecał zamieszczenie na łamach Weg und Ziel materiału poświęconego rodzinie Krause wywodzącej się z Andrespola koło Łodzi. Druga część tego materiału ukazała się na łamach Weg und Ziel Nr. 07/08. 2026 w Wiesbaden. Dziękuję Panie Przemysławie!
DUCH PIONIERSTWA W „POLSKIM MANCHESTERZE”:
Historia rodziny przemysłowców Krause z Andrespola koło Łodzi
Christian Adolf Krause urodził się 10 lutego 1878 roku w Andrespolu. Jego rodzicami byli Krystian i Ludwika Kraus, z domu Praus. Christian był młodszym bratem Jana, właściciela znanej fabryki „Ceramika” w Andrespolu koło Łodzi, która produkowała kafle piecowe, a później płytki ścienne i podłogowe. Jan, starszy o czternaście lat, był w okolicach Andrespola postrzegany jako szanowana i zamożna osobistość. Ponieważ Christian nie chciał wchodzić w bezpośrednią konkurencję ze swoim bratem, szukał swojej szansy w pobliskiej Łodzi, która w tamtym czasie rozwijała się w rekordowym tempie.
Niemal codziennie powstawały tam nowe fabryki związane z przemysłem tekstylnym, do których bawełnę przeznaczoną do przetworzenia importowano z carskiej Rosji (do 1918 roku Łódź znajdowała się pod panowaniem rosyjskim). Ze względu na ten gwałtowny rozwój przemysłowy Łódź zyskała również przydomek „polskiego Manchesteru”.
Już w młodym wieku Christian został współwłaścicielem fabryki „Tkactwo, farbiarstwo i wykończalnia – Bolesław Grodzicki i Partnerzy” przy ulicy Skrzywana 12/14 w Łodzi. W okresie największego rozkwitu przedsiębiorstwa zatrudnionych było tam ponad 300 pracowników. Po zakończeniu II wojny światowej fabryka została upaństwowiona na mocy decyzji ministra przemysłu i handlu z dnia 12 lutego 1948 r. i przeszła w ręce państwa. Od tego momentu zakład nosił nazwę Zakłady Przemysłu Wełnianego im. Andrzeja Struga. Po upadku komunizmu w Polsce fabryka ostatecznie zaprzestała działalności.
Oprócz przedsiębiorstwa znacjonalizowano również przepiękną willę, która została zbudowana w 1910 roku w bezpośrednim sąsiedztwie fabryki, co ostatecznie zmusiło rodzinę Krause do emigracji. Do dziś ta fabryczna rezydencja zalicza się do architektonicznych pereł tej części Łodzi. Christian Adolf Krause poślubił 25 maja 1905 r. Emmy Wandę Boksleintner, która urodziła się 8 października 1884 r. w Łodzi. Z tego małżeństwa pochodziły trzy córki”
* Charlotte Hildegard, urodzona 7 maja 1906 r. w Łodzi, po emigracji osiedliła się w Kolumbii Brytyjskiej (Kanada). Była żoną Heinricha Christiana Müllera i zmarła 12 listopada 1985 r. w Surrey.
* Eleonore Margarete, urodzona 20 lipca 1909 r. w Łodzi, była żoną Otto Maxa (1905–1951) i zmarła 22 czerwca 1991 r. w Varel (Dolna Saksonia).
* Gerda Luise, urodzona 11 grudnia 1918 r. w Łodzi, była żoną Hermanna Lebera (1900–1974) i zmarła 8 sierpnia 2004 r. w Wiedniu (Austria).
Gerda nawet po wyjeździe z kraju często i chętnie odwiedzała swoje rodzinne miasto. W wieku 24 lat przeniosła się do Wiednia, gdzie mieszkała do końca życia, ale nadal podtrzymywała liczne, głębokie przyjaźnie w Łodzi.
Działała jako publicystka, pisarka, poetka, tłumaczka, historyczka oraz wydawczyni, a w swojej twórczości skupiała się przede wszystkim na dialogu kulturowym między Polską a Austrią. Za swoje wielkie zasługi na rzecz porozumienia między narodami i budowania mostów została uhonorowana w Niemczech, Polsce, Austrii i Stanach Zjednoczonych.
Andrzej Braun
Mein Dank gilt Herrn Przemysław Zielnica, der versprochen hat, in der Zeitschrift „Weg und Ziel“ einen Beitrag über die Familie Krause aus Andrespol bei Łódź zu veröffentlichen. Der zweite Teil dieses Beitrags erschien in der Ausgabe Nr. 07/08. 2026 von „Weg und Ziel“ in Wiesbaden. Vielen Dank, Herr Przemysław!
PIONIERGEIST IM "POLNISCHEN MANCHESTER":
Die Geschichte der Fabrikantenfamilie Krause aus Andrespol bei Lodz
Christian Adolf Krause wurde am 10. Februar 1878 in Andrespol geboren. Seine Eltern waren Krystian und Ludwika Kraus, geborene Praus. Christian war der jüngere Bruder von Jan, dem Besitzer der bekannten Fabrik "Ceramika" in Andrespol bei Łódź, die Ofenkacheln und später Wand- und Bodenfliesen herstellte. Jan, der vierzehn Jahre älter war, galt in der Gegend um Andrespol als angesehene und wohlhabende Persönlichkeit. Da Christian nicht in direkter Konkurrenz zu seinem Bruder treten wollte, suchte er seine Chance im nahegelegenen Łódź, das sich zu dieser Zeit in einem Rekordtempo entwickelt.
Nahezu täglich entstanden dort neue Fabriken rund um die Textilindustrie, wofür die Baumwolle zur Verarbeitung aus dem zaristischen Russland importiert wurde (bis 1918 stand Łódź unter russischer Herrschaft). Aufgrund dieser rasanten industriellen Entwicklung erhielt Łódź auch den Beinamen "das polnische Manchester".
Schon in jungen Jahren wurde Christian Mitinhaber der Fabrik "Weberei, Färberei und Veredelungsbetrieb - Bolesław Grodzicki und Partner" in der Skrzywana - Straße 12/14 in Łódź. In den Blütezeiten des Unternehmens waren dort über 300 Mitarbeiter beschäftigt. Nach dem Ende des Zweiten Weltkrieges wurde die Fabrik durch einen Beschluss des Ministers für Industrie und Handel vom 12. Februar 1948 verstaatlicht und in Staatsbesitz übernommen. Fortan trug der Betrieb den Namen Zakłady Przemysłu Wełnianego im. Andrzeja Struga (Andrzej - Strug - Wollindustrieberieb). Nach dem Zusammenbruch des Kommunismus in Polen stellte die Fabrik schließlich ihren Betrieb ein.
Neben dem Unternehmen wurde auch die wunderschöne Villa verstaatlicht, die 1910 in direkter Nachbarschaft zur Fabrik erbaut worden war, was die Familie Krause schließlich zur Auswanderung zwang. Bis heute zählt dieses Fabrikantenpalais zu den architektonischen Schmuckstücken in diesem Teil von Łódź. Christian Adolf Krause heiratete am 25. Mai 1905 Emmy Wanda Boksleintner, die am 8. Oktober 1884 in Łódź geboren wurde. Aus dieser Ehe gingen drei Töchter hervor"
* Charlotte Hildegard, geboren am 7. Mai 1906 in Łódź, ließ sich nach der Auswanderung in British Columbia (Kanada) nieder. Sie war mit Heinrich Christian Müller verheiratet und starb am 12. November 1985 in Surrey.
* Eleonore Margarete, geboren am 20. Juli 1909 in Łódź, war mit Otto Max (1905-1951) verheiratet und verstarb am. 22. Juni 1991 in Varel (niedersachsen).
* Gerda Luise, geboren am 11. Dezember 1918 in Łódź, war mit Hermann Leber (1900-1974) verheiratet und verstarb am. 8 August 2004 in Wien (Österreich).
Gerda besuchte auch nach ihrer Auswanderung oft und gerne ihre Heimatstadt. Im Alter von 24 Jahren war sie nach Wien gezogen, wo sie bis zu ihrem Lebensende wohnte, pflegte aber weiterhin wohnte, pflegte aber weiterhin zahlreiche tiefe Freundschafte in Łódź.
Sie wirkte als Publizistin, Schriftstellerin, Dichterin, Übersetzerin, Historikerin sowie Verlegerin und konzentrierte sich in ihrem Schaffen vor allem auf den kulturellen Dialog zwischen Polen und Österreich. Für ihre großen Verdienste um die Völkerverständigung und Brückenbauerarbeit wurde sie in Deutschland, Polen, Österreich und den USA ausgezeichnet.
Andrzej Braun
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz