środa, 26 lutego 2025

Niewypały - Nowosolna - Express Ilustrowany - 1948

 

Express Ilustrowany. 1948-01-31 R. 3 nr 31

                           TRZEJ CHŁOPCY ROZERWANI POCISKIEM

                         WSTRZĄSAJĄCY WYPADEK W NOWOSOLNEJ

Wstrząsający wypadek wydarzył się wczoraj, około godz. 2-ej po południu, we wsi Nowosolna pod Łodzią.

Kilku chłopców znalazło w polu pocisk artyleryjski, który przynieśli za stodołę i przystąpili do rozbierania go. W trakcie tego nastąpiła eksplozja. Pocisk rozerwał się, zabijając na miejscu 18-letniego Stanisława Rychlika oraz 3-letniego Mariana Gniewicza, który siedział obok i przypatrywał się tyej "zabawie".

Brat Stanisława Rychlika 15-letni Szczepan został śmiertelnie ranny odłamkami pocisku. W stanie agonalnym, z oberwanymi nogami i wypłyniętym okiem, przewiózł chłopca do szpitala łódzkiego lekarz pogotowia miejskiego z Łodzi.

Rozpacz rodziców, którzy w tak tragiczny sposób utracili swe dzieci, jest bezgraniczna. Na miejscu rozgrywały się dantejskie sceny. Matka Rychlików usiłowała popełnić samobójstwo.

Trzy lata minęły już od zakończenia działań wojennych na naszym terenie, a mimo to w dalszym ciągu na podwórzach, na placach, śmietnikach, w polu i.t.d. leżą niewypały, które stwarzają wielkie niebezpieczeństwo dla ludności, a zwłaszcza dla dzieci i młodzieży.

Już niejednokrotnie władze przeprowadzały zbiórki niewypałów i wiele ich usunięto i zniszczono. Władze nie mogą jednak  wiedzieć, że na terenie tego a tego zabudowania leży pocisk czy bomba. Dlatego też wielokrotnie zwracano się z apelem do ludności, aby we własnym interesie komunikowała o niewypałach, celem ich zabrania.

Niestety jednak, nie wszyscy zastosowali się do tego apelu i w rezultacie co pewien czas dowiadujemy się o tak strasznych wypadkach.



Niewypały - Brójce - Andrzejów - Starowa Góra - Express Ilustrowany - 1947

 


Express Ilustrowany. 1947-04-10 R. 2 nr 97

                                   DZIECI OFIARĄ NIEWYPAŁÓW

Trzy tragiczne wypadki przy majstrowaniu znalezionymi pociskami – Kilka osób zabitych, szereg rannych.

Miny i pociski artyleryjskie porzucone podczas zawieruchy wojennej na terenie naszego miasta i najbliższej okolicy, spowodowały wczoraj śmierć kilku osób.

I tutaj możemy się jeszcze raz przekonać o tragicznej prawie serii, bo w ciągu jednego dnia wydarzyły się aż trzy wypadki i to w rozmaitych miejscach.

Najstraszniejsze skutki pociągnął za sobą wybuch pocisku w gminie Brójce pod Łodzią.

Kilka osób znalazło w polu porzucony pocisk, który poczęto rozbierać. W pewnej chwili pocisk eksplodował. Dwie osoby zostały zabite na miejscu. Są to: Władysław Sokołowski i Bolesław Turek. Dwaj inni – Henryk Szulc i Wiesław Lenartowicz ulegli ciężkim obrażeniom ciała i w stanie groźnym zostali oni przewiezieni do szpitala.

W lasku przy ulicy Kolejowej 2, w miejscowości letniskowej Andrzejów pod Łodzią kilkoro dzieci zabawiało się znalezionym niewypałem. Jedno z dzieci, nie mogąc uporać się z tajemniczym przedmiotem wzięło do pomocy kamień, usiłując rozbić pocisk. Nastąpił wybuch, który śmiertelnie ranił jednego z chłopców w wieku około 10 lat. Czworo dzieci zostało ciężko rannych.

Ostatni wypadek miał miejsce w Starowej Górze na przedmieściu Łodzi.

12-letni Józef Marciniak, zamieszkały w Łodzi przy ul. Kraszewskiego 18 podczas zabawy z rówieśnikami znalazł na podwórzu granat niemiecki. Chłopiec usiłował odkręcić zapalnik i podczas manipulowania spowodował wybuch. Eksplozja była tak potężna, że nieszczęśliwy chłopiec został rozerwany na strzępy.

Nad wypadkami tymi nie wolno przejść do porządku dziennego. Pocisków –niewypałów pełno jest na terenie miasta. Zimą leżały one pokryte śniegiem. Teraz stanowią obiekt zainteresowania ze strony naszej młodzieży, która skrzętnie je wydobywa i manipuluje nimi dla zaspokojenia swojej ciekawości.

Jak tragicznie się to kończy, najlepiej świadczą powyższe trzy wypadki. Zresztą i w roku ubiegłym porzucone pociski pociągnęły za sobą niejedną śmierć.

Kiedy nareszcie te śmiercionośne pamiątki powojenne usunięte będą z okolicy ludzkich siedzib? Czy nie należałoby jak najprędzej zorganizować generalnej akcji oczyszczania miasta z tego niebezpiecznego materiału?

Dużą rolę do spełnienia ma tu także nauczycielstwo. We wszystkich szkołach powszechnych i średnich nauczyciele winni odbyć specjalne pogadanki ze swymi wychowankami, pouczając ich o czyhającym na nich niebezpieczeństwie ze strony niewinnie wyglądających min i pocisków.

Młodzież, a także i dorośli  winni pamiętać o tym, że pod żadnym pozorem nie wolno brać do ręki tego rodzaju przedmiotów. W razie odnalezienia pocisku należy bezwzględnie zawiadomić natychmiast najbliższy komisariat M.O. lub jednostkę wojskową.




czwartek, 20 lutego 2025

Bukowiec - Rolnictwo - Głos Robotniczy - 1954

 Jakże ciepło się robi, kiedy widzi się zdjęcia z Bukowca! Bez wzgledu na to, że to był czas komuny.


Głos Robotniczy : organ KW i KŁ Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. 1954-08-21/22 R. 10 nr 198

METRY ZA METRY.

Łódzcy włókniarze realizując wskazania II Zjazdu PZPR dają pracującym chłopom tańsze, lepsze, estetyczniejsze wykonane metry tkanin. Pracująca wieś naszego województwa w zrozumieniu tych samych wskazań w zamian za trud włókniarzy dostarcza im metry dorodnego ziarna.



Przodujący małorolny chłop Józef Rewicz z Gromady Bukowiec, w gminie Brójce jako jeden z pierwszych w gminie sprzedał należne państwu zboże.



Tempo dostaw zboża z dnia na dzień poważnie się wzmaga. Od 11 b. m. pracujący chłopi gminy Brójce wykonują dzienne plany dostaw ziarna w około 200 %.



Codziennie kilkadziesiąt wozów dostarcza zboże z magazynu w Bukowcu do stacji kolejowej w Andrzejowie.



Skrzypią wozy naładowane pękatymi workami, pełnymi ziarna. Chleba będzie w bród.


poniedziałek, 17 lutego 2025

Poniemieckie gospodarstwa - Tytuły własności - Dziennik Łódzki - 1948

   

Dziennik Łódzki. 1948-01-08 R. 4 nr 8

                  ZA DZIERŻAWĘ I NABYCIE - CZY TYLKO ZA NABYCIE?

       Użytkownicy gospodarstw poniemieckich pragną uregulować kwestię opłat.

Lwią część powiatu łódzkiego przed wojną światową zajmowały wsie i osady, w których panowała "mniejszość niemiecka". Ale de facto ta "mniejszość" stanowiła większość, jeśli chodzi o Rąbień, Babice, Lućmierz, Wiskitno, Brójce i Gospodarz. Po wyzwoleniu kraju - w rękach łódzkiego Starostwa Powiatowego znalazło się ni mniej ni więcej tylko - 3 tysiące gospodarstw rolnych poniemieckich. To też od 1945 roku rozpoczęła się akcja przekazywania tych gospodarstw w ręce polskich rolników. Tysiąc z nich posiada już tytuł własności, pozostałe dwa tysiące gospodarstw znajduje się w rękach tymczasowych administratorów, którzy staną się użytkownikami z chwilą dokonania szacunku i otrzymania hipotek.

W zasadzie użytkownicy, którzy jeszcze nie otrzymali dokumentu nadania na gospodarstwa poniemieckie, względnie uzyskali je w 1947 roku, według wszelkich przypuszczeń, będą płacić obecnie dzierżawę za trzy lata z dołu, zaś ci, którzy otrzymali dokumenty nadania w 1946 roku, opłacą dzierżawę za dwa lata, wreszcie trzecią grupę użytkowników stanowią ci, którzy otrzymali potrzebne dokumenty na początku 1945 roku - wcale nie płacą za użytkowanie.

Wszyscy nabywcy i kandydaci na nabywców powinni zapłacić zaliczkę w wysokości 10% ceny szacunkowej użytkowanego gospodarstwa. Poza tym użytkownicy obciążeni są zwrotem zboża z tytułu akcji siewnej. Jak z powyższego wynika gospodarstwa te obciążone są różnymi spłatami, przy czym ci z użytkowników, którzy dotychczas nie otrzymali dokumentów nadania, względnie otrzymali je niedawno, muszą płacić dzierżawę i za nabycie, a grupa nabywców z 1945 roku, płacić tylko z nabycie.

W rezultacie powoduje to opuszczenie użytkowanych gospodarstw. Z powyższych względów, w imię słuszności - użytkownicy którzy dotychczas dokumentów nadania nie otrzymali, nie powinni płacić należności z tytułu dzierżawy, lecz tylko z tytułu nabycia. Wpłaty, dokonane z tytuły dzierżawy, powinny być zaliczone na poczet należności z tytułu nabycia tych gospodarstw.

sobota, 8 lutego 2025

Kraszew - Niemieckie osadnictwo - Akt zgonu - 1851-1867

 Wykaz zmarłych mieszkańców Dalkowa, dawnej leżącego w gminie Brójce wyznania ewangelickiego w okresie 1835 - 1866. 

                                       KRASZEW

L.P.

Nazwisko imię

Nr. akt

Data śmierci,

wiek

Rodzice

Rodzina

Świadkowie

1

Eberhard Dorota, 74/1851

5 (17) czerwca, 6 lat.

Daniel i Barbara z Wellerów.

 

Jan Kajnath, lat 43, Tomasz Waker, lat 42, okupnicy z Bukowca.

2

Stapel Anna Dorota z Kreiterów ?

85/1856

 

10 (22) maja,

35 lat, ur. w Kociszewach.

Rodzice nieznani.

Mąż Fryderyk, dzieci: Jerzy, Karolina, Luiza i Rozyna.

Frydryk Stapel, lat 37 z Kraszewa, Filip Seifert, lat 28 z Bukowca, obaj wyrobnicy.

3

Münch Wilhelmina

33/1844

10 (22) lutego,

2 lata.

Jan i Karolina z Gloków?

 

Michał Zimmermann, lat 48, Krzysztof Gajer?, lat 60, okupnicy z Bukowca.

4

Matner Emilia 124/1856

11 (23) lipca,

1 rok.

Jan i Emilia z Pleittów?

 

Jan Matner, lat 27 z Kraszewa, Feliks Seifert, lat 28 z Bukowca, obaj wyrobnicy.

5

Beata z Kranichów, pierwszego ślubu Wegner, drugiego Roth,

182/1857

5 (17) grudnia,

Lat 57.

Miejsce urodzenia i rodzice nieznani.

Mąż Jan, dzieci z 1 ślubu: Erdman, Gottlieb, Ernestyna zam. Majer, Karolina zam. Roth.

Ferdynand Karnch, lat 24, wyrobnik  z Kraszewa, Józef Fiks, lat 34, okupnik z Kraszewa.

6

Roth Karolina

35/1859

23 marca,

1 rok 8 m-cy.

Jan i Karolina z Wegnerów.

 

Gottlieb Ranalicher?, lat 35, Wilhelm Enge, lat 39, okupnicy z Andrespola.

7

Golz Marcin

55/1860

3 kwietnia,

48 lat.

Miejsce urodzenia i rodzice nieznani.

Zoba Krystyna z Kobschów, 8 dzieci: August, Antoni, Krystyan, Wilhelmina, Justyna, Luiza, Juliana i …..

Dawid Köbsch, lat 48, Fryderyk Kund?, lat 47, obaj okupnicy z Kalina.

8

Martel Marya

151/1860

21 listopada,

1 rok 6 m-cy.

August i Marya z Suftów?

 

Fryderyk Ohmenzetter, lat 34, karczmarz z Kraszewa, Wojciech Fiks, lat 27, okupnik z Kraszewa.

9

Roth Rozyna

10/1861

23 stycznia,

3 miesiące.

Jan i Karolina z Wegnerów.

 

Fryderyk Ohmenzetter, lat 34, karczmarz z Kraszewa, August Martel, kowal z Kraszewa, lat 31.

10

Ohmmenzetter Katarzyna

58/1861

23 marca,

4 lata.

Fryderyk i Karolina z Schwarzów.

 

Jan Roth, lat 33, okupnik z Kraszewa, August Martel, kowal z Kraszewa, lat 31.

11

Golz Paulina

65/1861

23 kwietnia, urodzona w Giemzowie.

Ojciec nieznany, Julianna Golz, wyrobnica z Kraszewa.

 

Jan Roth, lat 33, okupnik z Kraszewa, August Martel, kowal z Kraszewa, lat 31.

12

Roth Karolina z Wegnerów

19/1862

22 stycznia,

Lat 33, ur. w Andrzejowie, okupnica.

Rodzice nieznani.

Mąż Jan, dzieci: Karol i Paulina.

Fryderyk Ohmmenzetter, lat 36, karczmarz w Kraszewie, Michał Lauk, lat 28, okupnik z Kraszewa.

13

Waker Jakób

41/1862

19 luty,

1 miesiąc i 15 dni.

Jakób i Katarzyna z Eberhardów.

 

Dawid Eberhard, lat 51, Jakób Eberhard, lat 38, okupnicy z Kraszewa.

14

Schmidke Anna Elżbieta

149/1863

24 lipca,

1 miesiąc.

Ojciec nieznany, Anna Elżbieta, służąca, niezamężna.

 

August Lauk, lat 33, Józef Fix?, lat 30, okupnicy z Kraszewa.

15

Eberhard Karolina

32/1865

5 lutego,

11 tygodni.

Jakób i Maryanna z Wölferów.

 

Jakób Eberhard, lat 38, wyrobnik, Jerzy Klink, lat 32, gospodarz, obaj z Kraszewa.

16

Eberhard Daniel

39/1865

14 lutego,

52 lata, pozostający w alimencie, ur. w Weislebach

Rodzice nieznani

Zona Barbara z Welerów.

Jakób Eberhard, lat 38, wyrobnik, Michał Sohn…, lat 58, gospodarz w Kraszewie.

17

Ohmenzetter Juljanna

74/1865

9 kwietnia,

9 tygodni.

Fryderyk i Karolina z Schwarz.

 

Fryderyk Ohmmenzetter, lat 40, wyrobnik, Jan Roth, lat 38, gospodarz, obydwaj z Kraszewa.

18

Eberhard Rosalja

133/1865

17 sierpnia,

6 tygodni.

Dawid i Karolina z Schulzów.

 

Dawid Eberhard, lat 23, gospodarz z Kraszewa, Jakób Waker, lat 25, wyrobnik z Zielonej Góry.

19

Roth Marya

49/1867

27 lutego,

4 miesiące.

Jan i Wilhelmina z Rutherów.

 

Jan Roth, lat 42, Gottlieb Roth, lat 42, obaj gospodarze z Kraszewa.


Dalków - Niemieckie osadnictwo - Akt zgonu - 1835-1866

  Wykaz zmarłych mieszkańców Dalkowa, dawnej leżącego w gminie Brójce wyznania ewangelickiego w okresie 1835 - 1866. 

                      DALKÓW

L.P.

Nazwisko imię

Nr. Akt.

Data śmierci,

wiek

Rodzice

Rodzina

Świadkowie

1

Kifer Ewa Magdalena

46/1835

18 czerwca,

Lat 53.

 

Michał, wyrobnik z Dalkowa, dzieci: Jan, Weronika i Chrystyna.

Jan Blichle, lat 33, Michał Bekker, lat 32, okupnicy z Dalkowa.

2

KIefer Michał

10/1836

20 stycznia,

63 lata, wyrobnik.

 

Syn Jan

Mikołaj Bekker, lat 36, Jakób Bekker, lat 26, okupnicy z Dalkowa.

3

Bekker Rozyna

77/1837

21 lipca,

1 rok.

Mikołaj i Krystyna z Sutterów.

 

Jan Blichle, lat 42, Krzysztof Wolski, 39, okupnicy z Dalkowa.

4

Besler Piotr

44/1839

14 marca,

12 lat.

Krzysztof i Katarzyna z Stebów.

 

Mikołaj Beker, lat 38, Jan Kiefer, lat 24, wyrobnicy z Dalkowa.

5

Kiefer Rozyna

59/1839

14 kwietnia,

1 rok 4 m-ce.

Jan i Marya z Pfefferów.

 

Mikołaj Beker, lat 38, Jakób Kiefer, lat 22, wyrobnicy z Dalkowa.

6

Beker Jakób 79/1841

2 (14) grudnia,

8 miesięcy.

Mikołaj i Krystyna z Sutterów.

 

Jan Blichle, lat 50, Krzysztof Wolski, 49, okupnicy z Dalkowa.

7

Kifer Kristof

122/1846

7 (19) listopada,

6 lat.

Jan i Maryanna z Tejfrów?

 

Jan Blehle, lat 56, Mikołah Beker, lat 40, okupnicy z Dalkowa.

8

Sonnburg Ewa Rozyna z Willów.

239/1848

5 (17) grudnia,

49 lat.

 

Mąż Jan,

7 dzieci: Jan, Bogumił, Michał, Katarzyna zam. Drewitrz, Rozyna zam. Hamp, Elżbieta i Julianna

Mikołaj Beker, lat 43, Jerzy Stoszek?, lat 40, okupnicy z Dalkowa.

9

Sonnburg Jan

105/1851

15 (27) września, 3 miesiące.

Jan i Wilhelmina z Stefanów.

 

Jan Sonnburg, lat 21 z Dalkowa, Fryderyk Sonnburg, lat 45 z Brójec, obaj okupnicy.

10

Sonnburg Julianna

87/1855

5 (17) kwietnia,

1 miesiąc.

 

Gottlieb i Wilhelmina z Stefanów.

 

Gottlieb Sonnburg, lat 24 z Dalkowa, Gottlieb Kowalski, lat 34 z Czyżemina, obaj okupnicy.

11

Hettig Wilhelmina z Majerów

106/1856

16 (28) czerwca,

lat 28

 

Mąż Adam, dzieci: August, Julianna i Elżbieta.

Jan Hettig, lat 32, okupnik z Dalkowa, Filip Seifert, lat 28, wyrobnik z Bukowca.

12

Beker Julianna

123/1861

26 lipca,

4 miesiące.

Jan, czeladnik drużnicki z Rokicin, Julianna (zmarła) z Krenzów.

 

Piotr Roth, lat 38, Ludwik Majer, lat 25, wyrobnicy z Bukowca.

13

Beker Krzysztof

176/1861

28 października,

1 rok.

Jan i Justyna z Kirschów.

 

Piotr Roth, lat 38, Ludwik Majer, lat 22, wyrobnicy z Bukowca.

14

Beker Wilhelmina

23/1862

28 stycznia,

4 lata.

Jan i Krystyna z Kirschów.

 

Piotr Kilian, lat 31, okupnik z Dalkowa, Jakób Klemann, lat 50, karczmarz w Dalkowie.

15

Klemann Jakób

238/1863

4 grudnia,

75 lat.

Miejsce urodzin i rodzice nieznani.

Córka Ewa, owdowiała Zoller.

Franciszek Kirch, lat 60 z Zielonej Góry, Jan Beker, lat 62 z Dalkowa, obaj okupnicy.

16

Sommerfeld Emilia

63/1864

19 marca,

1 rok.

Gottlieb i Anna Rozyna z Ertlingów, kowale z Dalkowa.

 

Gottlieb Smmerfeld, lat 57, kowal z Dalkowa, Krystyan Kajnath, lat 37, okupnik z Bukowca.

17

Mitsch Adolf

82/1864

17 kwietnia,

2 miesiące.

Fryderyk i Eleonora z …

 

Walenty Felker, lat 58, Jakób Ohmmenzetter, lat 44, okupnicy z Bukowca.

18

Sommerfeld Bogumił

187/1864

14 września,

56 lat, ur. w Grabińcu, kowal.

Rodzice nieznani.

Zona Rozyna z Gostlingów,

Michał Scheffler, lat 54, gospodarz, Filip Seifert, lat 35, wyrobnik, obaj z Bukowca.

19

Becker Georg

65/1865

25 marca,

26 lat.

Mikołaj i Krystyna z Zuter.

 

Mikołaj Becker, lat 61, Piotr Kilion, lat 30, obydwaj gospodarze w Dalkowie.

20

Becker Katarzyna

200/1865

19 listopada,

1 rok i 7 tygodni.

Jan i Justyna z Kirschów.

 

Jan Becker, gospodarz z Dalkowa, lat 36, Jan Kajnath, 52, gospodarz z Bukowca.

21

Becker Mikołaj

107/1866

27 maja,

64 lata, ur. we Francji.

Ludwik, matka nieznana.

Zona Krystyna z Intzów?

Jakób Stawiany, lat 45, gospodarz z Kurowic, Bartłomiej Paluszek, lat 50, gospodarz z Dalkowa.

22

Becker Ferdynand

164/1866

1 października,

2 miesiące.

Jan i Justyna z Kirszów.

 

Jan Becker, lat 37, Bartłomiej Pułtusek, lat 40, obaj gospodarze z Dalkowa.