175 lat Erdmannsweiler – Kochanów
W 1970 roku minęło dokładnie 175 lat od założenia niemieckiej kolonii Erdmannsweiler, która należała do parafii Rawa Maz. w diecezji warszawskiej. Z tej okazji zamieszczamy artykuł autorstwa naszego wieloletniego wiernego czytelnika Juliusa Pfau:
Od wielu stuleci napływała fala niemieckich emigrantów na wschód. Częściowo przyciągani przez polskich szlachciców i królów. Książęta i panowie osiedlali się, uprawiali ziemię, byli pomocnikami w rozwoju obcego państwa. Pod koniec XVIII wieku fala emigracji nasiliła się. W wyniku drugiego i trzeciego rozbioru Polski główne tereny Polski przypadły Prusom, a jeszcze więcej młodych rodzin chłopskich z przeludnionego południowo-zachodniego Niemiec przeniosło się na słabo zaludnione tereny Polski i Rosji.
W tym czasie pierwsi niemieccy osadnicy przybyli również do okolicy Kochanowa, położonego między Brzezinami, Skierniewicami i Rawą Mazowiecką. Przybysze mieli osiedlić się we wsi Miloniewicz koło Głuchowa, ponieważ znajdowały się tam dobre gleby uprawne. Wybrali jednak Kochanów, ponieważ błędnie sądzili, że będą mogli uprawiać tam winorośl i wprowadzić szwabską kulturę winiarską.
Nowa miejscowość otrzymała nazwę Erdmannsweiler od nazwiska przewodnika transportu osadników, który nazywał się Erdmann. W języku polskim miejscowość ta nazywała się Kochanów.
Erdmannsweiler zostało założone w 1795 roku. Koloniści pochodzili prawie wyłącznie z Wirtembergii. Akt urodzenia Gabriela Rapp został wystawiony 28 sierpnia 1818 roku przez burmistrza miejscowości Nagold w Schwarzwaldzie. Rodzina Rapp istnieje do dziś, od 1945 roku ponownie w „krainie przodków”. Do upadku w Kochanowie można było spotkać również inne rodziny i nazwiska, których pradziadkowie wyemigrowali z Wirtembergii, na przykład Pfeiffer, Breiling, Nithammer, Pfau, Wildemann, Röhm i Werner.
Rodzina Erdmannsweiler była wyznania ewangelickiego, ale w pierwszych dziesięcioleciach musiała chrzcić swoje dzieci w kościele katolickim w Głuchowie. W pobliżu nie było bowiem kościoła ewangelickiego, nawet w 1811 roku, kiedy miejscowość liczyła już 250 mieszkańców. Dopiero w 1825 roku w sąsiedztwie powstała parafia Rawa Maz. i w 1829 roku zbudowano tam kościół. 12 lipca 1829 roku Kochanów został przyłączony do parafii w Rawie; liczył wówczas 494 dusze.
Z czasem mieszkańcy Kochanowa zbudowali w swojej wsi drewniany kościółek widoczny na zdjęciu powyżej. Śluby odbywały się jednak wyłącznie w Rawie.
W dniu 14 stycznia 1816 roku w Kochanowie był nauczyciel o nazwisku Graf. W dniu 24 lipca 1821 r. sołtysem wsi był Jakob Großmann. W 1832 r. sołtysem wsi był Zimmermann.
Dzięki radosnemu zaangażowaniu rolnika Nikolausa Zimmermanna w 1880 r. powstał chór trąbkowy i chór wokalny. Zimmermann kochał muzykę i śpiew ponad wszystko i potrafił również zainteresować nimi młodzież z wsi. Rozpoczęte przez niego dzieło było kontynuowane aż do gorzkiego końca. Ostatnim dyrygentem chóru trąbkowego i chóru wokalnego w Kochanow był Otto Rapp.
Spośród nauczycieli kantora szczególnie zapadł w pamięć A. Pohl. Pełnił tę funkcję w latach 1904–1907. Był głęboko wierzącym człowiekiem, nie tylko dobrym nauczycielem, ale także znakomitym głosicielem słowa Bożego w kościele i domach. Widziano w nim prawdziwego chrześcijanina, który żył zgodnie z wersami:
W słowie i czynie i całym istnieniu
niech będzie Jezus i nic innego.
Dzięki Pohlowi, pomimo jego krótkiego okresu służby, Kochanów otrzymał wiele błogosławieństw. Przez dziewiętnaście lat, od 1921 do 1939 roku, kolonistom służył nauczyciel i kantor Max Müller. Ostatnim pastorem Kochanowa był ks. Arnold Hammermeister, ur. 14 sierpnia 1899 roku, który obecnie mieszka w Recknitz, Post Plaaz, Meklemburgia. Jego ostatnim kantorem był Julius Pfau, którego nazwisko nawiązuje do Kochanowa.
W 1907 roku kilku rolników z Kochanowa przeniosło się do oddalonej o około 1 kilometr wsi Jankowice, należącej do powiatu Brzeziny. Nazywali się: Jakob Pfeiffer, Friedrich Pfau, Franz Pfau, Jakob Pfau; już wcześniej do tej wsi przeniósł się rolnik Ludwig Martel.
Z biegiem czasu niemieccy rolnicy z Kochanowa i Jankowic wyemigrowali do Kanady; szczególnie licznie miało to miejsce w 1927 roku.
W 1944 roku miejscowość liczyła 650 osób, które mieszkały w około 110 gospodarstwach rolnych. Łącznie miały one powierzchnię około 1000 polskich morgów (1 polski morg = 5600 m²). Większość rolników posiadała od 10 do 15 morgów, niektórzy nawet 5 lub 30 morgów ziemi uprawnej. Wieś rozciągała się na długości 4 kilometrów.
Dzisiaj mieszkańcy Kochanowa, podobnie jak wszyscy inni rodacy, są rozproszeni po Niemczech i całym świecie. Łączy ich jednak pamięć o starej wsi, która nosiła nazwę Erdmannsweiler, od nazwiska jej założyciela. Nie chcemy o tym zapomnieć.
Julius Pfau
Kościół ewangelicko-luterański we wsi Kochanów (Erdmannweiler) koło Skierniewic.
175 Jahre Erdmannsweiler - Kochanow
Im Jahre 1970 sind genau 175 Jahre seit der Gründung der deutschen Kolonie Erdmannsweiler verflossen, die zur Kirchengemeinde Rawa Maz. in der Diezöse Warschau gehörte. Aus diesem Grunde bringen wir einen Artikel aus der Feder unseres langjährigen treuen Beziehers Julius Pfau:
Seit vielen Jahrhunderten ist ein Strom deutscher Auswanderer in den Osten geflossen. Zum Teil gerufen von polnischen Edlen und Königen. Fürsten und Herren, siedelten sie sich an, machten Land urbar,waren Entwicklungshelfer im fremden Staat. Gegen Ende des 18. Jahrhunderts verstärkte sich der Auswandererstrom. Durch die zweite und dritte Teilung Polens kamen polnische Kerngebiete an Preußen und noch mehr junge Bauernfamilien aus Deutschlands überbevölkerten Südwesten zogen nun in die dünnbesiedelten Weiten Polens und Rußlands.
Um diese Zeit kamen auch die ersten deutschen Siedler in die Gegend von Kochanow, das zwischen Brzeziny, Skierniewice und Rawa Maz. liegt. Die Ankömmlinge sollten im Dorf Miloniewicz bei Gluchow angesiedelt werden, weil dort guter Ackerboden vorhanden war. Sie zogen jedoch Kochanow vor, weil sie der irrigen Ansicht waren, daß sie dort die Weinrebe anpflanzen und schwäbische Weinkultur heimisch machen könnten.
Der neue Ort erhielt nach dem Führer des Siedlertransportes, der Erdmann hieß, den Namen Erdmannsweiler. Kochanow hieß der Ort polnisch.
Erdmannsweiler wurde 1795 gegründet. Die Kolonisten stammten fast sämtlich aus Württemberg. Die Geburtsurkunde eines Gabriel Rapp wurde am 28.8.1818 vom Bürgermeister des Schwarzwaldortes Nagold ausgestellt. Die Familie Rapp ist heute noch vorhanden, seit 1945 wieder im "Lande der Ahnen". Auch andere Familien und Namen waren bis zum Zusammenbruch in Kochanow anzutreffen, deren Urgroßeltern aus Württemberg eingewandert sind, zum Beispiel pfeiffer, Breiling, Nithammer, Pfau, Wildemann, Röhm und Werner.
Die Erdmannsweiler waren evangelisch, mußten aber in den ersten Jahrzehnten ihre Kinder in der katholischen Kirche zu Gluchow taufen lassen. Denn es gab in der Nähe keine evangelische Kirche, auch noch nicht im Jahre 1811, als der Ort schon 250 Einwohner zählte. Erst 1825 wurde in der Nachbarschaft die Gemeinde Rawa Maz. gebildet und 1829 dort eine Kirche erbaut. Am 12. Juli 1829 wurde Kochanow nach Rawa eingepfarrt; es zählte damals 494 seelen.
Mit der Zeit erbauten sich die Kochanower das oben abgebildete hölzerne Kirchlein in ihrem Dorf. Die Trauungen fanden aber ausschließlich in Rawa statt.,
Per Datum des 14.1.1816 gab es in Kochanow einen Lehrer namens Graf. Am 24.7.1821 hieß der Ortsschulze Jakob Großmann. 1832 hieß der Dorfschulze Zimmermann.
Dank des freudigen Einsatzes von Landwirt Nikolaus Zimmermann entstanden im Jahre 1880 ein Posaunen- und ein Gesangchor. Zimmermann liebte Musik und Gesang über alles und wußte auch die Jugend des Dorfes dafür zu begeistern. Das von ihm angefangene Werk wurde fortgeführt - bis zum bitteren Ende. Letzter Posaunen- und Gesangchorleiter in Kochanow war Otto Rapp.
Von den Kantorlehrern ist besonders A. Pohl in Erinnerunggeblieben. Er am tierte von 1904 bis 1907. Er war ein tiefgläubiger Mensch, nicht bloß ein guter Schullehrer, sondern auch ein trefflicher Verkünder des Gotteswortes in Kirche und Häusern. In ihm sah man den echten Christen, der die Verszeilen vorlebte:
Im Wort und Werk und allem Wesen
sei Jesus und sonst nichts zu lesen.
Durch Pohl ist, trotz seiner kurzen Dienstzeit, viel Segen nach Kochanow gekommen. Neunzehn Jahre lang, von 1921 - 1939, diente den Kolonisten Lehrer und Kantor Max Müller. Letzter pfarrer der Kochanower war P. Arnold Hammermeister, geb. am 14.8.1899. der heute in Recknitz, Post Plaaz, Mecklenburg, lebt. Sein letzter Kantor hieß Julius Pfau, welcher Name auf Kochanow hinweist.
Im Jahre 1907 übersiedelten einige Kochanower Bauern in das etwa 1 Kilometer entfernt liegende Dorf Jankowice, das zum Kreis Brzeziny gehört. Ihre Namen: Jakob Pfeiffer, Friedrich Pfau, Franz Pfau, Jakob Pfau; bereits vorher zog in dieses Dorf der Bauer Ludwig Martel.
Im Laufe der Zeit wanderten auch deutsche Landwirte aus Kochanow und Jankowice nach Kanada aus; besonders zahlreich geschah das im Jahre 1927.
1944 zählte der Ort 650 Personen, die auf rund 110 Bauernwirtschaften lebten. Diese waren zusammen gegen 1000 polnische Morgen groß (1 poln. Morgen = 5600 qm). Die meisten Landwirte besaßen 10 bis 15 Morgen, einige auch 5 oder 30 Morgen Ackerland. Das Dorf zog sich 4 Kilometer weit hin.
Heute sind die Kochanower wie alle anderen Landsleute über Deutschland und die Welt verstreut. Sie alle eint aber die Erinnerung an das alte Dorf, das nach seinem Gründer Erdmannsweiler hieß. Wir wollen es nicht vergessen.
Julius Pfau
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz