No cóż, z tęsknotą i rozrzewnieniem patrzyłem na relacje zamieszczane każdego dnia przez Zbyszka Saganowskiego z prac na cmentarzu w Kołomyi...Niby to dawno było i nie dawno, bo dwa lata temu byłem uczestnikiem wyprawy. Niestety, stan zdrowia wykluczył mój wyjazd na Ukrainę.
Zdjęcia które zaprezentuję są mi bardzo bliskie, wtedy wspólnie z Sebastianem, Piotrem i w późniejszym okresie Kacprem robiliśmy bardzo podobne prace renowacyjne. Wiem z całą pewnością, ze chłopcy dali z siebie wszystko. Przed chwilą rozmawiałem jednym z bohaterów tej wyprawy, Kacprem, potwierdził, że wracali na hotel wykończeni fizycznie.
Dla zainteresowanych tematem zapraszam na Facebook i profil Zbigniew Saganowski. Znajdziecie Państwo bardzo wyczerpujące relacje z poszczególny etapów prac na tym pięknym i zabytkowym cmentarzu!
Cmentarz ewangelicki w Bukowcu w zimowym śnie. Mnóstwo śladów na śniegu, nie, nie ludzkich, tylko pozostawione przez zające, dziki i sarenki. Na dolnych zdjęciach widoczne straty, powalone drzewo, na szczęście, że padło w dobrym kierunku, nieliczne nagrobki nie uległy uszkodzeniu. Nie przypuszczałem, że jest tak chore, w środku było puste. Bluszcz który porasta prawie wszystkiego drzewa na tym cmentarzu powoduje, że nie widać nawet kory lub śladów uszkodzeń.. Muszę pobawić się w dzięcioła, posprawdzać stan innych rosnących drzew, w szczególności tych rosnących w pobliży ulicy Rokicińskiej.
Jak dużo grobów osób zasłużonych dla naszego kraju znika każdego dnia, nie jestem w stanie policzyć... Niestety, dziwne przepisy nie pozwalają na ich zachowanie. Przepis, mówiący, że można opłacić dany grób na maksymalnie 20 lat, jest jedną z przyczyn. W wielu przypadkach, nie ma kto zadbać o takie groby, najbliżsi umierają, przychodzi czas kiedy w tym miejscu następuje następny pochówek. W tym ostatnim przypadku nie jest to najgorsze, problemem jest, ze zachowuje się informacji, kto wcześniej w nim spoczywał...
Kilka lat temu pisałem o ppłk. Władysławie Kudaju *1. Bohater, walczył w 1918 roku o Niepodległość Polski, aktywny uczestnik podczas wojny polsko-bolszewickiej. Jego grób zniknął na cmentarzu w Pabianicach, nie pozostał jakikolwiek ślad, bo... nie został opłacony...., smutne, bardzo smutne.
*1 -
Dlatego z zainteresowaniem przeczytałem informację, o akcji ratującej grób zasłużonego sportowca spoczywającego na cmentarzu w Szewnie koło Ostrowca Świętokrzyskiego. Chodzi o postać Mieczysława Mittelstaedta. Wspaniała inicjatywa, godna rozpowszechnienia, ratujmy wszystkie groby w których spoczywają ludzie, o których trzeba zachować pamięć, bez względu, na pochodzenie, wiarę, czy też poglądy!
Zaczerpnąłem info z Wikipedii:
Mieczysław Mittelstaedt (ur. 1916 r., zm. 1944 r.) – polski lekkoatleta, biegacz.
Urodzony prawdopodobnie w 1916 r., dokładna data nie jest znana,
jako że został znaleziony w lesie. Przybrany syn Tadeusza i Kazimiery
Mittelstaedt, brak informacji o jego życiu prywatnym i edukacji.
Reprezentant zespołu KSZO Ostrowiec Świętokrzyski. W 1937 r. przez redakcję Przeglądu Sportowego określany jako drugi w Polsce biegacz na 800 m. W 1938 r. w biegu na 400 m uzyskał wynik 49,6 s, co lokowało go w Polsce w grupie kilku zawodników tej klasy[1], a rok wcześniej na dystansie 800 m uzyskał 1.54,8[2]. W regionie kieleckim jego wynik został poprawiony dopiero w latach 1970. W 1938 r. reprezentant Polski w meczu z Francją (nie wystąpił z powodu choroby), z Rumunią (rezerwowy) i Węgrami (mecz odwołany). Kandydat do reprezentacji na niezrealizowane z powodu wojny Igrzyska Olimpijskie w Tokio (1940 r.). Zmarł w 1943 r. z powodu gruźlicy, pochowany w Szewnie koło Ostrowca Świętokrzyskiego.
Artykuł poświęcony ratowaniu grobu pana Mieczysława można znaleźć pod:
"Nie czyń drugiemu, co tobie nie miłe"
Być może treść tego przysłowia nie jest adekwatna do historii z Opola, jednak.. Z 2 na 3 listopada tego roku, na cmentarzu polskim w Kołomyi na Ukrainie zniszczono prawie 100 betonowych krzyży, które były świeżo postawione w połowie października. Ten cmentarz jest mi szczególnie bliski, gdyż pracowałem tam ciężko przez dwa tygodnie w sierpniu tego roku. Czytałem na forach wiele komentarzy, wszyscy jak jeden mąż, bardzo krytycznie odnosili się do tego aktu wandalizmu. Nie brakowało słów, których nie zamieszczę..., tylko w 2-3 komentarzach przeczytałem o sytuacji na cmentarzach ewangelickich, czy też żydowskich na terenie Polski. Sam byłem i jestem bardzo zbulwersowany tym co się tam wydarzyło, zdania nie zmienię!
Byłem na spotkaniu radnych mojej gminy po tegorocznych wyborach. Tam również usłyszałem, jakie to s....stwo jest na tej Ukrainie, że trzeba ich tępić "ogniem i mieczem"... Kiedy spytałem tego pana, co stało się z miejscowym cmentarzem ewangelickim w Bukowcu, że jest w tak opłakanym stanie, odpowiedział natychmiast:
- To były lata 50-te, taka była nienawiść do Niemców, że trudno się dziwić....
Gdy powiedziałem, że jeszcze w latach 90-tych były resztki muru cmentarnego, że było sporo metalowych płotków okalających groby, zakończył ten temat.....Sam był i jest ważną postacią w Bukowcu, urodził się w latach 50-tych.......
Teraz dość głośno jest o incydencie w Opolu na zabytkowym cmentarzu żydowskim. Trójka małolatów (13,13 i 12 lat) przewróciła i zniszczyła 15 nagrobków...
Problem z młodzieżą, leży mi na sercu od czasu kiedy zajmuję się cmentarzami... Tak dobrze zapowiadało się z pomocą uczniów szkoły w Bukowcu, to przecież szkoła była inicjatorem akcji porządkowania miejscowego cmentarz (ponad 10 lat temu). Miałem bardzo dobry kontakt.. , do czasu, kiedy dwa dni przed 1 listopada 2016 roku, trzynastka uczniów z tej szkoły odwiedziła cmentarz i zapaliła znicze na grobie malutkiej Kathariny. Kilka dni później zostałem oskarżony, że tą wyprawą "ZNIEMCZAM POLSKIE DZIECI"....
Minęły dwa lata, zero kontaktu, sam pracuję na tym cmentarzu, a tak pięknie się zapowiadało....
Co się dziwić dzieciom, kiedy nie są edukowane, nie uczą się historii miejscowej, tej najważniejszej.. Jak nie uświadomi się dzieciom, że na tych cmentarzach spoczęli mieszkańcy z polskimi dowodami osobistymi, tylko innego wyznania, to takie przypadki będą się zdarzały. W szczególności w moim okręgu, gdzie od dziesiątek lat w Łodzi i okolicach była wielokulturowość (do 1939 roku). Z przyjemnością spacerujemy i szczycimy się ulicą Piotrkowską, czy Manufakturą w Łodzi...., czytamy dzieciom bajki Juliana Tuwima... Któż to wszystko wspólnie budował???
Szkoła jest bardzo ważnym, być może najważniejszym ogniwem w edukacji młodzieży, liczę, że podobnych przypadków jak ten w Opolu będzie coraz mniej..
Ps. Nie przypuszczałem, że tak szybka będzie reakcja na to co napisałem!
Mój znajomy, Tomek Korzekwa zamieścił informacje z mojego bloga na Facebooku na
i komentarz Pana Szymona Modrzejewskiego odnoszący się do mnie.
Odniosę się do trzech kwestii z tego komentarza:
1. - to nie są cmentarze niemieckie, lecz wyznaniowe, w szczególności na rdzennych ziemiach
Polskich! Zbyt dużo czasu i miejsca zajęłoby mi tłumaczenie tego (w materiałach na moim
blogu, wielokrotnie to tłumaczyłem).
2. - nie jestem i nie byłem w wystarczającym stopniu obeznany w temacie zniszczeń cmentarzy
prawosławnych na wschodnich terenach Polski, co nie oznacza, że takie przypadki nie miały miejsca i je w jakimkolwiek stopniu popieram! 3. - nie wchodzę w dialog, czy krzyże w Kołomyi zostały zniszczone, czy przewrócone..., był akt wandalizmu i koniec w tym temacie...
Szymon ModrzejewskiOgólnie
przesłanie tekstu Pana Andrzeja rozumiem i podpisuję się pod nim, ale
nie do końca. To jednak nie zupełnie to samo, choć "podłoże", motywy
mogą być niestety podobne. Technicznie rzecz ujmując: w Kołomyi nie
zostały zniszczone ani groby ani krzyże.
Krzyże zostały wywrócone. Można je postawić bez większych ceregieli,
wystarczy wkopać je gdzie stały - co z nikogo odpowiedzialności nie
zdejmuje i szczególnie sytuacji nie polepsza, niemniej "ataki" na
polskie nagrobki w Ukrainie należą do rzadkości, jeżdżę tam regularnie
od 30 lat, pracuję tam na cmentarzach, wiem o czym piszę. W Opolu część
macew została uszkodzona, a to już wymaga działania fachowców. Dobrze,
że Pan Andrzej wspomina o zdewastowanych i zbezczeszczonych cmentarzach
niemieckich (co nadal się zdarza). Nie wspomina jednak o tym, ile
cmentarzy i nagrobków ukraińskich zostało w Polsce zdewastowanych. To
przeoczenie albo nieświadomość mnie osobiście porusza.
27
października na cmentarzu zostało ustawionych 200 nowych krzyży, które
zostały także wówczas poświęcone. W nocy z niedzieli na poniedziałek 95
z nich zostało zniszczonych: ktoś poprzewracał je i porozbijał.
Zawiadomiliśmy o tym policję i Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy - powiedziała Stanisława Kołusenko.
Czytaj
więcej na
https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-polskie-groby-zniszczone-w-kolomyi-na-ukrainie,nId,2655179#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefox
27
października na cmentarzu zostało ustawionych 200 nowych krzyży, które
zostały także wówczas poświęcone. W nocy z niedzieli na poniedziałek 95
z nich zostało zniszczonych: ktoś poprzewracał je i porozbijał.
Zawiadomiliśmy o tym policję i Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy - powiedziała Stanisława Kołusenko.
Czytaj
więcej na
https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-polskie-groby-zniszczone-w-kolomyi-na-ukrainie,nId,2655179#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefox
/Michał Dukaczewski /RMF24
27 października na cmentarzu zostało
ustawionych 200 nowych krzyży, które zostały także wówczas poświęcone.
W nocy z niedzieli na poniedziałek 95 z nich zostało zniszczonych: ktoś
poprzewracał je i porozbijał. Zawiadomiliśmy o tym policję i Służbę
Bezpieczeństwa Ukrainy - powiedziała Stanisława Kołusenko.
Czytaj
więcej na
https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-polskie-groby-zniszczone-w-kolomyi-na-ukrainie,nId,2655179#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefox
27
października na cmentarzu zostało ustawionych 200 nowych krzyży, które
zostały także wówczas poświęcone. W nocy z niedzieli na poniedziałek 95
z nich zostało zniszczonych: ktoś poprzewracał je i porozbijał.
Zawiadomiliśmy o tym policję i Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy - powiedziała Stanisława Kołusenko.
Czytaj
więcej na
https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-polskie-groby-zniszczone-w-kolomyi-na-ukrainie,nId,2655179#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefox
27
października na cmentarzu zostało ustawionych 200 nowych krzyży, które
zostały także wówczas poświęcone. W nocy z niedzieli na poniedziałek 95
z nich zostało zniszczonych: ktoś poprzewracał je i porozbijał.
Zawiadomiliśmy o tym policję i Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy - powiedziała Stanisława Kołusenko.
Czytaj
więcej na
https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-polskie-groby-zniszczone-w-kolomyi-na-ukrainie,nId,2655179#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefox
/Michał Dukaczewski /RMF24
27 października na cmentarzu zostało
ustawionych 200 nowych krzyży, które zostały także wówczas poświęcone.
W nocy z niedzieli na poniedziałek 95 z nich zostało zniszczonych: ktoś
poprzewracał je i porozbijał. Zawiadomiliśmy o tym policję i Służbę
Bezpieczeństwa Ukrainy - powiedziała Stanisława Kołusenko.
Czytaj
więcej na
https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-polskie-groby-zniszczone-w-kolomyi-na-ukrainie,nId,2655179#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefox
/Michał Dukaczewski /RMF24
27 października na cmentarzu zostało
ustawionych 200 nowych krzyży, które zostały także wówczas poświęcone.
W nocy z niedzieli na poniedziałek 95 z nich zostało zniszczonych: ktoś
poprzewracał je i porozbijał. Zawiadomiliśmy o tym policję i Służbę
Bezpieczeństwa Ukrainy - powiedziała Stanisława Kołusenko.
Czytaj
więcej na
https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-polskie-groby-zniszczone-w-kolomyi-na-ukrainie,nId,2655179#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefox
Jak wspomniałem w poprzedniej części dotyczącej cmentarza w Starym Siole, po lewej stronie cmentarza znajdują się współczesne groby miejscowych mieszkańców. Piękny wiejski cmentarzyk, na szczęście nie wkroczyły jeszcze tutaj "chińskie marmury"... Bardzo się cieszę, że nie są niszczone polskie groby, nie możemy liczyć, że miejscowi będą dbać o nie, kosząc trawę, czy też wyrywać chwasty. Dlatego piękne dzięki dla grup Zbyszka Saganowskiego za ich wielki wkład w utrzymanie polskości na tych terenach!
Dwa groby na cmentarzu w Starym Siole zwracają szczególną uwagę, spoczywają w nich znane postacie historyczne. Postać Romana Wybranowskiego herbu Poraj, znana historykom budzi wątpliwości co do daty urodzin, także miejsca pochówka. Urodził się 9 sierpnia 1788 lub 1790 roku w Żurowie, zmarł 23 stycznia 1863 roku. Był pułkownikiem Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego. Więcej informacji na Wikipedii:
Naszym celem, jadąc w kierunku Starego Sioła był cmentarz leżący na terenie tej wsi. Zbyszek Saganowski opowiadał nam o pracach które przeprowadził z innymi wolontariuszami. Ciekawie opisana historia prac porządkowych znajduje się pod:
Akcja remontu i porządkowania cmentarzy w Zimnej Wodzie i Starym Siole na Ukrainie odbyła się w lipcu br. Grupa wolontariuszy z Polski liczyła tym razem ...
Urocze miejsce położone na skraju wioski, przypomina mi się polska wieś z lat 60-70 ubiegłego wieku. Wchodząc na cmentarz byłem pod wrażeniem różnorodności, prawa strona ze starymi grobami i z lewej współczesne pochówki. Mieliśmy bardzo mało czasu na zwiedzanie, biegałem więc co całym terenie, niekiedy po kolana w trawie, warto było zobaczyć cały cmentarz.
Wielki ukłon pod adresem Zbyszka i małej grupki wolontariuszy za lapidarium i oczyszczenie dużej ilości grobów. Wiem ile trudu i potu kosztowało przywrócenie godności leżących tam zmarłym!
Nazwa wsi pojawia się po raz pierwszy w 1442 roku (oficjalne źródła Ukrainy podają rok 1211). Wcześniej Władysław II Jagiełło nadał osadę Zawiszy Czarnemu. Wnuczka Zawiszy Czarnego wniosła Stare Sioło w posagu hetmanowi Janowi Tarnowskiemu.
Pod koniec XIX wieku wieś wchodziła w skład powiatu bóbreckiego.
Mieściły się w niej: stacja kolejowa, urząd pocztowy i telegraficzny.
W II Rzeczypospolitej wieś była siedzibą gminy Stare Sioło w powiecie bóbreckim, w województwie lwowskim.
Lapidarium na cmentarzu w Starym Siole (zdjęcia 1-5)
Zbyszek Saganowski, pomysłodawca i dowodzący pracami na cmentarzach ukraińskich składa symboliczny znicz.
Miałem szczęście i przyjemność poznać Bolesława Śliwińskiego tuż po przyjeździe do Kołomyi. W niedzielę 5 sierpnia podczas naszej wizyty w kościele spotkałem go po raz pierwszy. Na pierwszych dwóch zdjęciach Bolesław był witany jak najbliższa rodzina! Miałem okazję porozmawiać z nim, umówiliśmy się w poniedziałek na terenie cmentarza. Przemiły człowiek, znający doskonale historię, co najważniejsze bardzo pracowity! Był z nami każdego dnia, nie oszczędzał się, pracował z oddaniem. Często rozmawialiśmy, obiecał mi wysłać ciekawe materiały dotyczące Kołomyi i jego rodziny na mój adres e-mailowy. Jest kilka ciekawych tematów które poruszyliśmy, mam nadzieję, że swoje wspomnienia przeleje na papier i będę mógł je zamieścić na moim blogu. Pierwsze dwa skany zdjęć z epoki dotarły, zamieszczam je na dole. Dziękuję Bolku za miłe chwile spędzone podczas wspólnych prac na cmentarzu, liczę, że w przyszłym roku spotkamy się powtórnie!
Spotkanie przed kościołem katolickim w Kołomyi.
Spotkanie przed kościołem katolickim w Kołomyi.
Spotkanie przed kościołem katolickim w Kołomyi.
Cmentarz w Kołomyi- Bolesław Śliwiński w rozmowie z Ryszardem Huberem.
G R O B O W I E C K R A Ś N I C K I C H Dr. TADEUSZ KRAŚNICKI Adwokat * 24.XI.1861 † 24.IV.1925 Ś.p. WANDA z DZICZKÓW KRAŚNICKA * 21/5/1863 † 10/9.1902 Prosi o pozdrowienie Anielskie!
Tu spoczywają ANTONI DOLIŃSKI * 17 Kwietnia 1840 † 13 maja 1878 w 39 roku życia KAZIMIERZ DOLIŃSKI * 29 Sierpnia 1870 † 23 Lutego 1872 w 2 roku życia --- * --- Pokój ich popiołom Nieodżałowanym pamięci naj lepszego a tak przedwcześnie zgasłego ojca poświęca syn Józef
