Zabytki województwa łódzkiego - Mierzyn - Piotrków - Dwór - Kapliczka - 1948 - cz.6

Materiał w całości pochodzi z książki:
Zabytki Sztuki w Polsce - Inwentarz Topograficzny IV - Powiat Piotrkowski - Województwo Łódzkie. Praca zbiorowa uczestników obozu naukowego w Sulejowie k.Piotrkowa w 1948 roku.*1

        Ciekawa historia dotycząca dworu w Mierzynie, położonym 17 kilometrów od Piotrkowa (z roku 1948r.) W tej książce jest informacja, że dwór został spalony w latach 1939-45. Natomiast na stronie:
www.zamkilodzkie.pl › dwory obronne,
jest zamieszczona informacja, że dwór spłonął w 1947 roku, dość duża rozbieżność.... Pozwolę sobie zamieścić materiał z obu źródeł, aby informacja o dworze była pełniejsza.

                    Mierzyn, nieistniejący dwór. Widok od północnego wschodu. - skan 1

                                               NIEISTNIEJĄCY DWÓR

      Pochodził zapewne z końca XVII lub początków w. XVIII. Spalony w latach 1939-45. położony był w pn. części wsi, w parku. Frontem zwrócony na zachód. Drewniany, z niewielkimi partiami murowanymi. parterowy. Założony na planie prostokąta (długość 23,5 m, szerokości 17,75 m) - Skan nr.2, trzytraktowy; na osi od schodu ku zachodowi podcieniowy portyk wgłębny, dawna kwadratowa sień (obecnie podzielona), nowa sień i małe pomieszczenia oraz portyk z w.XX występujący z lica ściany zachodniej. Wnętrze zmienione późniejszymi podziałami. Górna część więźby dachu łamanego polskiego (skan 3) o wiązaniu storczykowym wzmocnionym jętami i zastrzałami, z kozłami więzarowymi i pośrednimi  i wzdłużną kratownicą; część ta wsparta na skomplikowanej kracie płatwiowej na licznych słupach. Zewnątrz (skan 4) narożniki ujęte w pilastry; wokół obiegał gzyms okapowy. Portyk podcieniowy wsch. (skan 1) o dwóch słupach i dwóch skrajnych półkolumienkach drewnianych. Dachy kryte gontem.

                                                                   Skan 2.

                                                              Skan 3

                                                                   Skan 4

                                                            KAPLICZKA

    Na cmentarzu kościelnym. Z w XVIII lub początku XIX wieku, z piaskowca. na kwadratowej trójschodkowej podstawie słup z czteroarkadową kapliczką zwieńczoną ściętym ostrosłupem. Wewnątrz figurka Chrystusa Bolesnego, nowa (Historya) -*1



W Mierzynie funkcjonował dwór na kopcu (fortalicja) rodu Nagodziców, który pojawia się we wzmiance z roku 1447. Nie był on jednak nigdy przedmiotem badań terenowych. Sama wieś pojawia się w źródłach w 1306 roku. Po dworze zachował się kopiec.
Nowszym obiektem w Mierzynie był modrzewiowy, parterowy dwór wzniesiony na przełomie XVII i XVIII stulecia.
W połowie XIX wieku Mierzyn należał do małżeństwa: Karola Stefana Burgharda herbu Burghard i Adelajdy Szerszeńskiej. Karol Burghard zmarł w roku 1887 a cały majątek przepisał testamentem na Towarzystwo Dobroczynności, zakład kalek w Warszawie, budowę kaplicy cmentarnej i pomoc dla młodzieży. Dwór spłonął w 1947 roku. Zachował się park podworski i pozostałości zabudowań folwarcznych.-*2
*-2 www.zamkilodzkie.pl › dwory obronne

Zabytki województwa łódzkiego - Gościnna - Piotrków - Dwór - Kapliczka - 1948 - cz.5

      Materiał w całości pochodzi z książki:
Zabytki Sztuki w Polsce - Inwentarz Topograficzny IV - Powiat Piotrkowski - Województwo Łódzkie. Praca zbiorowa uczestników obozu naukowego w Sulejowie k.Piotrkowa w 1948 roku.

      Niestety, ten piękny dwór zniknął na zawsze w latach 60-tych XX wieku... , przetrwał wojenne pożogi.., komunistycznej niestety nie, smutne...Ciekawe, czy chociaż przetrwał kapliczka z XVIII wieku? - proszę o info w tym temacie.

                                                             GOŚCINNA 
                                                 Wieś 18 km pd. od Piotrkowa

                                                             DAWNY DWÓR

                                                              Skan nr.1

        Położony na pd. - wsch. skraju wsi, w parku z w.XVIII. Zwrócony frontem na pd. Drewniany, wzniesiony na zrąb z przyciesią na wysokim tynkowanym podmurowaniu z cegły i kamienia; deski szalowania bielone. założony na planie prostokąta (skan 2) z późniejszymi dobudówkami z różnych czasów, ze wszystkich stron. Parterowy, z wysokimi piwnicami od wsch. i piętrowymi wystawkami na osi. 
        Wnętrze dwutraktowe z sienią na osi (obecnie przepierzoną), zamienione przez późniejsze podziały. Dwie wielkie piwnice pod wsch. częścią dworu biegną obok siebie, równolegle do osi podłużnej budynku. Sklepienie każdej z nich składa się z trzech przęseł żaglastych przydzielonych szerokim łękiem; piwnica pd.-wsch. podzielona na mniejsze części. Wiązania dachu łamanego polskiego o częściach starych, uzupełniane. Płatwiowe o dwóch stolcach bocznych (skan 3); górne więzary krokwiowe z belką dolną leżącą na płatwiach nadstolcowych, rozparte jętą podtrzymaną wzdłużnie przez stolec, fragmentarycznie zachowany. dwa kominy boczne; wsch. łączy się z wędzarnią i kuchnią w piwnicy. 
       Zewnątrz (skan 1) dwór oszalowany pionowo deskami; górą biegnie gzyms podokapowy. Elewacje dłuższe siedmioosiow; od pd. ganek z wystawką, podobny ganek od pn. został zniesiony przez przybudówkę. dach kryty gontem częściowo poszytym słomą.

                                                                           Skan nr.2

                                                                   Skan nr.3
                                                 
                                             KAPLICZKA PRZYDROŻNA 
     Położona na pd. skraju wsi przy rozwidleniu dróg: do wsi, do Gorzkowic i do Sobakówka. Murowana z cegły (skan 4), częściowo potynkowana i bielona. Czworościenna, z cokołem i wnęką krytą stropem. daszek namiotowy gontowy. Częściowo zrujnowana. Na cokole tablica kamienna z napisem rytym, źle czytelnym: Roku 1797. Założ. przez/ Stanisława Nagu..iego/ 1846 (?) O............. Sokołows.. - We wnęce posąg matki Boskiej, drewniany, rokokowy.

                                                                     Skan nr.4
 

      
    
         

Zabytki województwa łódzkiego - Dwory - Zajazdy - Dobrenice - Piotrków - Dwór - Park - Kapliczka - 1948 - cz.4

    Ponad półtora roku minęło, kiedy "przeprosiłem się" z książką:
Zabytki Sztuki w Polsce - Inwentarz Topograficzny IV - Powiat Piotrkowski - Województwo Łódzkie. Praca zbiorowa uczestników obozu naukowego w Sulejowie k.Piotrkowa w 1948 roku.
    W ponad 330 stronach materiału, są bardzo dokładne opisy dworków, zajazdów, kościołów i innych zabytków z terenu województwa łódzkiego. Znakomity materiał dla poszukiwaczy historii.
    W pierwszym odcinku z marca 2017 roku opisałem książkę troszeczkę dokładniej:

Zabytki województwa łódzkiego - Dwory - Zajazdy - Piotrków - Bełzatka - 1948 - cz.1 ( strony 74 i 75)

    Dzisiaj prezentuję wieś DOBRENICE,  położoną 30 kilometrów od Piotrkowa. 

 

                                                   Skan nr. 1

 

                                              DAWNY DWÓR I PARK.
      Dwór prawdopodobnie z końca w. XVIII, przebudowany. Mocno podniszczony. Położony na zach. od wsi, w parku. Zwrócony frontem ku południu. Modrzewiowy, wzniesiony na zrąb, z przyciesią na podmurowaniu; zachodnia połowa ściany pd. i część ściany zachodniej murowana z cegły. Potynkowany. Parterowy, zabudowany na planie prostokąta (skan 1), z kwadratową piętrową przybudówką przy ścianie pd. przesuniętą na prawo od środka. Wnętrze dwutraktowe: w traktach na przemian izby jedno - i dwuokienne. Plan dworu wykazuje układ przedłużonego ku zachodowi czworaka lub sześcioraka. Przybudówka wzmocniona na parterze, na przednich narożach, murowanymi filarami; jej piętro stanowi drewniana wystawka. Elewacja pn (skan 2) podzielona rytmicznie płaskimi półsłupkami, wypadającymi w przedłużenie ścian wewnętrznych. Wiązanie dachowe dwustolcowe. Dach łamany polski z szerokim okapem, kryty gontem.

                                                              Skan nr.2

     Pozostałości parku z 1 połowy XIX w.; altana grabowa i równoległa do dworu aleja akacjowa. D parku prowadzi od południa aleja kasztanowa.
                                              KAPLICZKA PRZYDROŻNA
     Przy drodze u wylotu alei kasztanowej, w pobliżu dworu. Z w.XIX. Murowana z cegły, bielona, czworościenna z wnęką, z czterospadowym daszkiem dachówkowym. We wnęce figura św. Jana Nepomucena, z drzewa polichromowanego, z XVII/XIX w.

Zabytki województwa łódzkiego - Dwory - Zajazdy - Piotrków - Szczepanowice - 1948 - cz.4

                                              SZCZEPANOWICE- DAWNY DWÓR.
Wieś 20 kilometrów pd.od Piotrkowa. Położony w zachodniej części wsi, w parku, w pobliżu stawów; otoczony wieńcem drzew. Z II połowy XVIII wieku. Zwrócony frontem na południowy wschód. Drewniany, konstrukcji zrembowej z przyciesią na podmurowaniu, tynkowany i bielony; z nowymi przybudówkami od pd.-wsch., pn.-wsch., pd.-zach. Na planie prostokąta (4 )parterowy, w większości niepodpiwniczony.
Wewnątrz dwutraktowe z sienią na osi. W pokoju na 1. od sieni skromny późnoklasycystyczny kominek. Wiązanie dachu mansardowego stolcowe; w kominie na poddaszu wędzarnia (2-3). Elewacja pd.-wsch.(1) siedmioosiowa. dach pobity gontem przykrytym częściowo papą; w nim w dolnej kondygnacji okna, po dwa w elewacjach dłuższych, jedno od pd.-zach.; ujęte w dwa żłobkowane pilastry i zwieńczone trójkątnym szczytem.*

                           Szczepanowice, dawny dwór.Widok od południowego wschodu (1)

                     Szczepanowice, dawny dwór. Przekrój poprzeczny (2)
    

                          Szczepanowice, dawny dwór. Przekrój podłużny (3)

                              Szczepanowice, dawny dwór. Przekrój poziomy (4)

* materiał i zdjęcia w całości pochodzą (strona 325 i 326) z:
Zabytki Sztuki w Polsce - Inwentarz Topograficzny IV - Powiat Piotrkowski - Województwo Łódzkie. Praca zbiorowa uczestników obozu naukowego w Sulejowie k.Piotrkowa w 1948 roku.

Zabytki województwa łódzkiego - Dwory - Zajazdy - Piotrków - Wygoda - 1948 - cz.3

WYGODA - wieś 10 kilometrów od Piotrkowa (południowy zachód)
Położony we wsi u zbiegu dróg, zwrócony frontem ku wschodowi. Z końca XVIII lub początków XIX wieku, później przebudowany. Murowany z cegły, potynkowany. Na planie wydłużonego prostokąta (1), z dobudówkami od pn., parterowy. W prawej części budynku od frontu (2) podcień, wsparty na trzech kolumnach, połączonych spłaszczonych łukiem, i dawne izby gościnne. W zamykającej go ścianie szczytowej dawna brama ujęta dwiema szkarpami. dach dwuspadowy, kryty papą.*

                                             Wygoda, dawny zajazd. Rzut poziomy (1)

                                    Wygoda, dawny zajazd. Widok od południowego wschodu (2)

* materiał i zdjęcia w całości pochodzą (strona 325 i 326) z:
Zabytki Sztuki w Polsce - Inwentarz Topograficzny IV - Powiat Piotrkowski - Województwo Łódzkie. Praca zbiorowa uczestników obozu naukowego w Sulejowie k.Piotrkowa w 1948 roku.

Zabytki województwa łódzkiego - Dwory - Zajazdy - Piotrków - Wroników - 1948 - cz.2

Wroników - wieś położona 15 kilometrów (południowy zachód) od Piotrkowa.
Dwór zbudowany prawdopodobnie w XIX wieku, drewniany, konstrukcji zrębowej, potynkowany, parterowy, częściowo podpiwniczony. Na planie kwadratu (1), trójosiowy, z sienią na osi głównej. Nowe werandy, dobudowana część murowana. Wiązanie dachowe (2) typu stolcowego. Krokwie podtrzymywane płatwiami na różnych wysokościach, komin pośrodku poddasza. Dach namiotowy, pobity gontem i pokryty częściowo papą.*

                                              Wroników, dawny dwór, rzut poziomy (1)

                                  Wroników, dawny dwór, rzut poprzeczny (2)

* materiał i zdjęcia w całości pochodzą (strona 324 i 325) z:
Zabytki Sztuki w Polsce - Inwentarz Topograficzny IV - Powiat Piotrkowski - Województwo Łódzkie. Praca zbiorowa uczestników obozu naukowego w Sulejowie k.Piotrkowa w 1948 roku.

Zabytki województwa łódzkiego - Dwory - Zajazdy - Piotrków - Bełzatka - 1948 - cz.1

Przypadkowo trafiłem dzisiaj do zamykanego, kultowego sklepu z Antykami (Łódź, ul.Kilińskiego).
Pan Andrzej krzątał się, pakując do kartonów wyposażenie sklepu, sklepu który latami był miejscem wspaniałych spotkań kolekcjonerów, historyków, przypadkowych klientów. Bardzo smutne, znika jeden z ostatnich na terenie Łodzi przyczółek historii... Pan Andrzej sprezentował mi piękną książkę:  
Zabytki Sztuki w Polsce - Inwentarz Topograficzny IV - Powiat Piotrkowski - Województwo Łódzkie. Praca zbiorowa uczestników obozu naukowego w Sulejowie k.Piotrkowa w 1948 roku.

Kilkaset stron z opisami zabytków, kościołów, dworów, dworków i zajazdów!
Wspaniała książka do poduszki, aby nie być samolubem, postaram się zamieszczać materiał z tej książki. Nie wszyscy mają możliwość jej przeczytania. Zacznę od dworów i dworków, których już w większości nie ma. W dużej mierze, zniknęły w 2 połowie XX wieku......


Zajazd w Piotrkowie - Bełzatce, powstał na przełomie XVIII-XIX wieku. Budynek murowany, otynkowany, podstawa w kształcie litery T, parterowy. Był wielokrotnie przebudowywany, w osi budynku znajdowała się przejazdowa, brukowana sień. W elewacji frontowej brama wjazdowa częściowo zamurowana, ujęta w parzyste pilastry. Przetrwał, obie wojny światowe, zakończył swój żywot w 1974 roku, na mocy decyzji Ministra Kultury PRL i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z Łodzi w 1970 roku....

          Zdjęcie Pani Ewy Kozłowskiej z 1949 rok, zamieszczone w w.w. książce.

                                         Piotrków, dawny zajazd na Bełzatce. Rzut poziomy.