Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Niemieckie wsie wokół Łodzi. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Niemieckie wsie wokół Łodzi. Pokaż wszystkie posty

środa, 9 listopada 2022

Justynów - Rosanów - Żakowice - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER SOMOPLNO - cz. 10

 

     Krajobraz wokół Łodzi uległ dużym przeobrażeniom w wyniku powstania letnisk. Dla wielu niemieckich wsi było to ważne źródło dochodów, np. Grünberg, Königsbach, Justynów, Rossanów, Żakowice, Gałkówek itp. Letnimi gośćmi w tych miejscowościach są głównie miejscy Niemcy. Liczba właścicieli w niemieckich wsiach wzrosła również dzięki warunkowemu wykupowi gruntów. Z drugiej strony do wsi wkraczają liczni niemieccy rzemieślnicy, w tym sukiennicy i tkacze. Następuje pewne przegrupowanie. W wyniku tego oraz różnych powiązań gospodarczych, a w niektórych przypadkach także pokrewieństwa, wzmacniają się wzajemne więzi między Niemcami w mieście i tymi na wsi. Ten proces odświeżania krwi chroni Niemców miejskich od śmierci narodowej; oszczędza im się smutnego losu średniowiecznych Niemców w Polsce (Kraków, Lwów itp.). Ogólnie rzecz biorąc, chłop niemiecki uchodzi za pracowitego, dążącego do celu, wytrwałego i liczy na odziedziczoną po ojcu ziemię. Jest dumny ze swojego narodu. Wiernie zachowuje wiarę swoich ojców. Rzadko słyszy się o małżeństwach mieszanych.

    Dzięki ciężkiej, wiernej pracy wielu pokoleń, niemiecka ziemia w okolicach Łodzi stopniowo się rozrastała. Wszystkie niemieckie wsie są charakterystycznymi wsiami polan i odsypów, które wyrosły z zielonych korzeni w puszczy i kamieniołomach. W następnym okresie w okolicach miasta zasiedlono liczne polskie wsie, a poprzez rozbudowę i rozprzestrzenianie się rolnictwa w naturalny sposób powstały liczne niemieckie grupy osadnicze o większej i mniejszej wielkości. Oczywiście dotyczy to również w odwrotnej kolejności ludności polskiej.

    W sumie ludność niemiecka nadała krajobrazowi regionu łódzkiego bardzo specyficzne cechy. Obecnie, tak jak 150 lat temu, jest pośród uciążliwych prac na polach i w lasach, w fabrykach i w warsztatach. Oby jego kulturalna praca przyniosła mu upragniony sukces! 

                                                                        - KONIEC -





    Eine Starke Umgestaltung erfuhr das Landschaftsbild der Umgegebung von Lodz durch den Sommerfrischenbetrieb. Vielen deutschen Dörfern erwuchs hieraus eine ausgebiege Einnahmequelle so Grünberg, Königsbach, Justynów, Rossanów, Żakowice, Gałkówek usw. Die Sommerfrischler in diesen Dörfern sind vorzugweise Stadtdeutsche. Durch bedingungsweisen Ankauf von landstücken hat sich auch die Besitzerzahl in den deutschen Dörfern vergrößert. Andererseit dringen in die Dörfer auch zahlreiche deutsche Handwerker, so auch Tuchmacher und Weber vor. Es vollzieht sich umgemerkt eine gewisse Umschichtung. Dadurch und infolge verschiedener wirtschaftlicher und teilweise verwandtschaftlicher Beziehungen festigen sich die gegenseitigen Zusammengehörigkeitsbande zwischen dem Deutschtum der Stadt und des platten Landes. Dieser Blutauffrischungsvorgang schützt die städtische Deutschtum vor dem völkischen Tode, es bleibt ihm das traurige Schicksal des mittelalterlichen Deutschtums in Polen (Krakau, Lemberg usw.) erspart. Allgemein gilt der deutsche Landmann als fleissig, strebsam, zäh zählt er am ererbter Väterboden. Auf seine Volksart ist er Stolz. Den Glauben den Väter bewahr der treu. Von Mischehen hört man nur selten.

    Durch zähe, treue Arbeit von vielen Geschlechtern ist der deutsche Volksboden in der Umgegend von Lodz nach und nach gewachsen. Sämtliche deutsche Dörfer sind charakteristische Rodungs- und Entsumpsungsdörfer, die im Urwald und Bruch aus Grüner Wurzel entstanden sind. In der Folgerzeit fanden in Stadtnähe auch zahlreiche Einsiedlungen in polnischen Dörfer statt, durch Ausbauten und Austeilung von Landwirtschaften, entstanden natürlicherweise zahlreiche deutsche Siedlungsgruppen von größerem und kleinerem Umfange. Selbstredend gild dies auch umgekehrt für den polnischen Bevölkernugsanteil.

   Alles in allem: der deutsche Mensch hat dem Landschaftsbild der Lodzer Gegend ganz bestimmte Züge verliehen. Er steckt gegenwärtig wie vor 150 Jahren mitten in der ratlos schaffenden Arbeit in Feld und Wald, im Fabrikenraum und in der Handwerkstube. Möge seine Kulturarbeit ihm auch der erwünschten Erfolg bringen! 


wtorek, 8 listopada 2022

Wilhelmswalde (Borowa), Königsbach (Bukowiec) - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER SOMOPLNO - cz.9

     Warunki glebowe w niemieckich osiedlach są w większości przypadków dość słabe. Piaszczyste pola i kruche łąki wymagają dobrego nawożenia, które, jak wiadomo, dostarcza Łódź, skąd dzień w dzień, zwłaszcza zimą, transportuje się niezbędne nawozy w znanych "kanonach". W pomorskich wsiach na wschód od Łodzi jakość gleby jest lepsza, znajdujemy tam miejscami dobrą glebę zbożową.

     Poszczególne nazwy miejscowości mówią wyraźnie o niskiej jakości gleby, o bagnach i moczarach. I tak Ruda oznacza bagno, Pustkowa Góra - pojedyńczą górą, Kały - bagno, Żabieniec - żabi staw, Piaskowa Góra - piaskową górę, Zgniłe Błoto - zgniłe bagno, Chechło - bagno, Wierzbno - grunt wierzbowy, Błoto - pleśń, Krzewie - krzewy, Rydzyny - miejsce Reitzkera, Rokitnica - zarośla pastwiskowe, Biała - grunt piaszczysty. Łuk leśny wskazuje: Dąbrówka, Krasnodęby - las dębowy, Grabieniec, Grabina - las grabowy, Jagodnica - jagodowy grunt, Lipiny - las lipowy, Głogowiec - krzewy tarniny, Grünberg, Krogulec - gniazdo krogulca. 

    Należy również zaznaczyć, że wiele niemieckich wsi w regionie łódzkim graniczy z rozległymi lasami koronnymi lub prywatnymi, takimi jak: Grünberg (Zielona Góra), Justynów, Wilhelmswalde (Borowa), Königsbach (Bukowiec), Pustkowa Góra, Tkaczewska Góra, Adamów, Słowik, Rosanów, Zofiówka, Pawlikowice, Swędów, Anielin, Wiączyń, Chechło, Rąbień. Położenie granic lasu jest kolejnym dowodem na to, że wsie te powstały w wyniku wyrębu. Co więcej, przemawia to również za złym stanem gleby. Polskiemu gospodarzowi nie opłacało się uprawiać tych słabych bagiennych gleb. Z załączonej mapy wynika również, że rozwój osadnictwa niemieckiego związany był z piaszczystymi, częściowo kruchymi terenami między Ozorkowem a Pabianicami i dalej na południe od Pabianic.  W okolicach Pabianic znajdujemy liczne założenia wiejskie już w średniowieczu, które powstały z inicjatywy administracji krakowskiej kapituły katedralnej, której własnością były tereny wokół Pabianic. Jakość łuków w tym miejscu była przeciętna. Na północ od Ozorkowa i za doliną Bzury w okolicach Lentschütz nie ma niemieckich wsi polanowych. Wszystko tu było już zasiedlone w XII i XIII wieku. Duże połacie zostały wówczas zaorane, a trawiaste łąki służyły do wypasu.





 


 Die Bodenbeschaffenheit in den deutschen Siedlungen ist in den meisten Fällen recht schlecht. Sandige Felder brüchige Wiesen erfordern eine gute Düngung, die wie bekannt Lodz liefert, woher besonders zur Winterzeit in den bekannten "Kanonen" tagaus, tagein die erforderlichen Düngemittel gefahren werden. In den pommerschen Dörfern östlich von Lodz ist die Qualität des Bodens besser, wir finden dort stellenweise guten Kornboden.

Von der geringen Bodengüte, von Morast und Sumpf sprechen eindeutig die einzelnen Ortsnamen. So bedeutet Ruda - einen Sumpf, Pustkowa Góra - den Einzdberg, Kały - Sümpfe, Żabieniec - Froschtümpel, Piaskowa Góra - Sandberg, Zgniłe Błoto - der Faulsumpf, Chechło - Sumpf, Wierzbno - Weidengrund, Błoto - Moder, Krzewie - Strauchwerk, Rydzyny - Reitzkerplatz, Rokitnica - Weidegestrüpp, Biała - Sandboden. Den Waldbogen zeigen an: Dąbrówka, Krasnodęby - Eichwald, Grabieniec, Grabina - Weißbuchenwald, Jagodnica - Beerengrund, Lipiny - Lindenwald, Głogowiec - Schlehensträucher, Grünberg, Krogulec - Sperberhorst. 

    Es sei noch darauf hingewiesen, daß sehr viele deutsche Dörfer des Lodzer Gebiets an ausgedehnte Krons - oder Privatwälder grenzen, so: Grünberg, Justynów, Wilhelmswalde, Königsbach, Pustkowa Góra, Tkaczewska Góra, Adamów, Słowik, Rossanów, Zofiówka, Pawlikowice, Swędów, Anielin, Wiączyń, Chechło, Rembów. Diese Waldgrenzlage ist eben ein Beweis mehr für die Entstehung dieser Dörfer durch Rodungen. Weiterhin spricht dies auch für die schlechte Beschaffenheit des Bodens. Dem polnischen Grundherrn war die Erbarmachung dieser geringer sumpfigen Böden nicht lohnend. Aus der beigefügten Karte ist ebenfalls ersichtlich, daß die Entstehung der deutschen Siedlungen an die sandigen, zum Teil brüchigen Landstriche zwischen Ozorków und Pabianice und weiterhin südlich von Pabianice gebunden war. In der Umgegend von Pabianice finden wir bereits im Mittelalter zahlreiche Dorfgründungen, die von der Verwaltung des Krakauer Domkapitels dessen Eigentum das Land um Pabianice war, angelegt wurden. Die Bogengüte war hier im Durchschnitt mittelmäßig. Im Norden von Ozorków bis hinaus über das Bzuratal bei Lentschütz liegen keine deutsche Rodungsdörfer. Hier war bereits im 12. und 13. Jahrhundert alles besiedelt. Große Strecken wurden damals unter den Pflug genommen, die grasreichen Wiesen Diehweiden ausgenützt.



niedziela, 6 listopada 2022

Andrespol - Andrzejów - Bechcice - Babiczki - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER SOMOPLNO - cz.8

 

    W dokumencie dotyczącym Andrespola lub Andresfelde podano, że w 1805 roku Wysokińska pani Magdalena von Jordan Tuchecka, dziedziczka i żona fundacyjna dóbr Bedoń, podzieliła się 29 hektarami zalesionej ziemi z nauczycielem Christofem Prause, wójtami Lorenzem Gostyńskim i Gottfriedem Ruthem oraz 29 kolonistami.

    Późną osadą rodową na ziemi łódzkiej jest wieś Bechcice, którą w 1835 roku kupiło sześciu kolonistów z Hesji-Darmstadt od właściciela ziemskiego Kwiryna Okołowicza z Bechcic za 333 floreny reńskie za kopyto. W skład gruntów osadniczych wchodziły: Lasy, grunty orne, łąki, bagna, pastwiska i grunty zwydmione. Były tylko 2 wolne lata. Właściciel zobowiązał się dostarczyć 20 000 cegieł na budowę szkoły. Koloniści dali 2430 rh. guldenów w pieniądzu ręcznym, 6 222 rh. guldenów zdeponowali w banku we Frankfurcie, resztę 13 000 rh. guldenów po przejęciu ziem.

    W tych samych warunkach powstały w 1835 r. heskie wsie Babiczki i Konstantynówek oraz wieś Srebrna, której założycielem była religia katolicka. Wieś Łobudzice koło Szadku powstała w 1838 roku.

    Wszystkie wsie z tego okresu przeżyły dobry rozwój gospodarczy, któremu sprzyjała zwłaszcza bliskość dużego miasta Łodzi. Niemiecka edukacja szkolna jest w katastrofalnym stanie. Niemieckie szkoły podstawowe są wszędzie zamknięte.

    Szczególnie smutny obraz upadku ludności przedstawia niemiecka wieś katolicka Srebrna koło Konstantynowa. Mimo stosunkowo dobrej sytuacji gospodarczej, jej niemiecka populacja szybko się zmniejsza. Katolicka wiara kolonistów sprzyja etnicznemu mieszaniu się. Dzieci z tych małżeństw są beznadziejnie stracone dla narodu niemieckiego. Małżeństwa międzywyznaniowe nie mają miejsca.

Babiczki – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Lutomiersk. Miejscowość położona jest na Wysoczyźnie Łaskiej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego. Wikipedia

Bechcice-Wieś – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Lutomiersk. Miejscowość położona jest na Wysoczyźnie Łaskiej. Wikipedia

Srebrna – dawniej samodzielna wieś, od 1954 część miasta Konstantynowa Łódzkiego w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim. Leży we wschodniej części Konstantynowa nad rzeką Łódką, w rejonie ulicy Kościelnej, przy samej granicy z Łodzią. - Wikipedia.

Andrzejów – dawna podłódzka wieś, obecnie osiedle administracyjne w południowo-wschodniej Łodzi, na terenie Widzewa. Znajduje się na obrzeżach miasta i od wschodu graniczy z gminą Andrespol. Wikipedia

Andrespol – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, siedziba gminy Andrespol. Wikipedia



 Neben der staatlichen preußischen Kolonisation ging die private ungestört einher.In einer Urkunde über Andrespol oder auch Andresfelde, heiß es, das 1805 von der Hochgebohrenen Frau Magdalena von Jordan Tuchecka, Erb- und Grundfrau der Güter Bedoń an der Schulzen Christof Prause, die Schöffen Lorenz Gostyński und Gottfried Ruth und 29 Kolonisten mit Wald bewachsenen 29 Hufen aufgeteilt werden.

    Eine verspätete Stammsiedlung auf Lodzer Boden ist das Dorf Bechcice, daß im Jahr 1835 von sechs Kolonisten aus hessen-Darmstadt, vom Gutsbesitzer Quirin Okołowicz aus Bechcice für 333 Rhein Gulden die Hufe, gekauft wurde. Das Siedlungsland bestand aus: Wald, Acherboden, Wiesen, Sümpfen, Weideland und verstauchten Boden. Es gab nur 2 Freijahre. Zum Bau einer Schule verpflichtete sich der Grundherr 20.000 Ziegeln zu liefern. Handgeld gaben die Kolonisten 2430 Rh. Gulden, in einer Frankfurter Bank zahlten sie 6.222 Rh. Gulden ein, die Rest von 13.000 Rh. Gulden nach Übernahme der Länder.

    Unter gleichen Bedingungen entstanden un 1835 das Hessendorf Babiczki und Konstantynówek und das Bodensern katholischer religion gegründete Dorf Srebrna. Dad Hessendorf Lobudzice bei Szadek ist 1838 angelegt worden.

    Sämtliche Dörfer aus dieser Zeit haben eine gute wirtschaftliche Entwicklung durchgemacht, die durch die Nähe der Großstadt Lodz besondere Begünstigung fand. Katastrophal ist es um den deutschen Schulunterricht bestellt. Die deutschen Volksschulen sind überall geschlossen.

    Ein ganz besonders trauriges Bild des volklichen Niedergangs bietet das deutsch-katholische Dorf Srebrna bei Konstantynów. Trotz verhältnismäßig guter Wirtschaftstlage ist sein Deutschtum im raschen Schwinden. Der katholische Glauben der Kolonisten begünstigt die volkische Mischehen. Die Kinder aus diesen Ehen gehen dem deutschen Volkstum rettungslos verloren. Konfessionelle Mischehen finden nicht statt.

Babiczki ist ein Dorf in Polen in der Woiwodschaft Łódzkie, Kreis Pabianicki, in der Gemeinde Lutomiersk. Das Dorf befindet sich auf der Łaska-Höhe. In den Jahren 1975-1998 gehörte die Ortschaft verwaltungstechnisch zur Woiwodschaft Sieradz. Wikipedia

Bechcice-Wieś ist ein Dorf in Polen in der Woiwodschaft Łódzkie, Kreis Pabianicki, Gemeinde Lutomiersk. Das Dorf liegt auf der Hochebene von Łaska. Wikipedia

Srebrna - ehemals eigenständiges Dorf, seit 1954 ein Teil der Stadt Konstantynów Łódzki in der Woiwodschaft Łódź, Kreis Pabianicki. Es liegt im östlichen Teil von Konstantynów am Fluss Łódka, im Bereich der Kościelna-Straße, nahe der Grenze zu Łódź. - Wikipedia.

Andrzejów - ein ehemaliges Vorortdorf, heute eine Verwaltungssiedlung im Südosten von Łódź, im Gebiet von Widzew. Sie liegt am Rande der Stadt und grenzt im Osten an die Gemeinde Andrespol. Wikipedia

Andrespol - ein Dorf in Polen, gelegen in der Woiwodschaft Łódzkie, Kreis Łódzkie, Sitz der Gemeinde Andrespol. Wikipedia



sobota, 5 listopada 2022

Adamów - Zgniłe Błoto - Sanie - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER - SOMOPLNO - cz.7

 

   Znamienny jest skład plemienny tych pierwszych niemieckich wsi. W początkowym zasiedleniu regionu łódzkiego brali udział przedstawiciele dwóch plemion: Ślązaków i Pomorzan. Oba plemiona przyniosły ze sobą do łódzkich puszcz swój specyficzny typ form wiejskich. Ślązacy zakładali rozproszone osady w dogodnych miejscach w środku puszczy, a Pomorzanie trzymali się kurczowo tradycyjnej formy wsi ulicowej. Pierwsze wsie liniowe pojawiły się w okresie południowopruskim, nosząc charakterystyczną nazwę "kolonia" w odróżnieniu od osad niemieckich powstałych w okresie staropolskim, które nazywano "olędrami".

    Odkąd rząd Wielkiego Księstwa Warszawskiego oficjalnie ogłosił nowe przywileje imigracyjne, napływ nowych osadników nie ustawał. Po 1810 roku na zalesionym, kruchym terenie powstawały kolejno liczne niemieckie wsie. Ponieważ rozległe lasy były własnością prywatną i nie przynosiły żadnych korzyści ich właścicielom, wielu z nich zakładało w lasach huty szkła i zatrudniało kolonistów, nieustannie niszcząc zbędne tam lasy. W tym czasie wiele lasów zostało wykarczowanych przez huty szkła, zakłady gotowania popiołu i huty smoły w rejonie Łodzi. W tym przemyśle leśnym przeważali niemieccy specjaliści, o czym świadczą zapisy w aktach kościelnych gminy ewangelickiej w Rudzie Bugaj (Aleksandrowie). W Adamowie niemiecki fabrykant szkła Xaver Ammer kupił w 1811 roku od owdowiałej pani Zieleniewskiej, właścicielki dóbr bełdowskich i ich lasów, 18 hektarów ziemi, która na mapie widnieje jako "Knieja Bełdowska", z przeznaczeniem na założenie huty szkła. W 1814 roku w puszczach otaczających hutę zaczynają osiedlać się niemieccy koloniści pochodzenia śląskiego. W 1815 roku podpisano z 16 kolonistami w Zgierzu umowę o interesie, na mocy której podzielono 15 hektarów ziemi. Siedemnaście lat później powstały wsie Adamów-Nowy, Zgniłe Błoto i Sanie.

    W okresie od 1810 do 1860 r. trwała niezakłócona niemiecka kolonizacja wiejska, na gruntach dworskich, a do 1843 r. także na gruntach koronnych, powstawały głównie osady córki. W okolicach Pabianic, w których około 1800 roku znajdowało się sześć wsi niemieckich, w ciągu 18 lat powstało 17 nowych niemieckich osad wiejskich. Osiedlali się tam również Szwabowie. Przodkowie niektórych wielkich niemieckich przemysłowców w Łodzi pochodzą ze szwabskich wsi regionu łódzkiego.

Zgniłe Błoto – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Aleksandrów Łódzki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa łódzkiego. Wikipedia

Sanie – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Aleksandrów Łódzki. W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie łódzkim. Wikipedia

Adamów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Brzeziny. Przez wieś przebiega droga asfaltowa, powiatowa nr 02912E. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa skierniewickiego. Wikipedia



     Von Bedeutung ist die stammliche Zusammensetzung  dieser ersten deutschen Dörfer. Vertreter zweier Stämmer nahmen an der anfänglichen Besiedlung der Lodzer Gebiets teil: Die Schlesier und die Pommern. Beide Stämme brachten ihre Sonderart der Dorfformen in die Lodzer Urwälder mit. Der Schlesier hat restlos Streusiedlungen mitten im Urwald an günstigen Stellen angelegt, der Pommer hingegen hat an der althergebrachten Form des Straßendorfes zäh festgehalten. Die ersten Liniendörfer treten zur südpreußischen Zeit auf, się tragen die kennzeichnende Bennenung „Kolonie” in Gegensatz zu den in altpolnischen Zeit entstandenen deutschen Siedlungen, die „Holland” bennand wurden.

    Da die Regierung des Großherzogtums Warschau neue Einwanderungsprivillegien amtlich bekannt machen ließ, ebbte der Strom der Neusiedler nich ab. Nach 1810 enstehen nacheinander auf waldigbrüchigen Boden zahlreiche deutsche Dörfer. Da die umfangreichen Wälder Privateigentum darstellen und ihrem Besitzer keinerlei Nutzen bringen, haben viele von ihnen in den Wäldern Glashütten angelegt und Kolonisten angesetzt, fortwährend die dort überflüssigen Wälder vernichten. Viel Wald räumten damals die in der Lodzer Umgegend sich befindenden Glashütten, Aschesiedereien und Teerschwelereien weg. In dieser Waldindustrie waren überwiegend deutsche Fachleute beschäftig, wie dies aus den Eintragungen in den Kirchenbüchern der evangelischen Gemeinde zu Ruda Bugaj (Alexandrów) zu ersehen ist. In Adamów erstand ein deutscher Glassfabrikant, Xaver Ammer, im Jahre 1811 von der verwitweten Frau Zieleniewska, Besitzerin des Gutes Beldow nebst zugehörigen Wäldern, 18 Hufe Land, die auf der Landkarte als „Knieja Beldowska” (Beldower Urwald) angezeigt ist, zwecks  Anlegung einer Glashütte. 1814 beginnen sich deutsche Kolonisten, schlesieschen Stammes in den Urwäldern die, die Glashütte umgaben, anzusiedeln. Es wird 1815 in Zgierz mit 16 Kolonisten ein Zinsvertrag abgeschlossen, wobei 15 Hufen land zur Aufteilung kommen. Siebzehn Jahre darauf enstehen die Dörfer Adamów-Nowy, Zgnile Błoto und Sanie.

    Im Zeitraum von 1810 bis 1860 nimmt die deutsche ländliche Kolonisation ihre ungestörten weiteren Verlauf, es enstehen meist Tochtersiedlungen aus gutsherrschaftlichen Boden und bis 1843 auch auf Kronsland. In der Umgegend von Pabianice, das um 1800 sechs deutsche Dörfer besaß, sind im Verlauf von 18 Jahren allein 17 neue deutsche Dorfsiedlungen entstanden. Auch Schwaben haben sich angesiedelt. Die Vorfahren einiger Lodzer deutschen Großindustriellen stammen aus den Schwabendörfern des Lodzer Gebiet.

Zgniłe Błoto - ein Dorf in Polen, in der Woiwodschaft Łódzkie, im Landkreis Zgierz, in der Gemeinde Aleksandrów Łódzki. In den Jahren 1975-1998 gehörte das Dorf verwaltungsmäßig zur damaligen Woiwodschaft Łódzkie. Wikipedia

Sanie - ein Dorf in Polen, in der Woiwodschaft Łódzkie, Landkreis Zgierz, Gemeinde Aleksandrów Łódzki. Zwischen 1975 und 1998 befand sich das Dorf in der Woiwodschaft Łódzkie. Wikipedia

Adamów - ein Dorf in Polen, in der Woiwodschaft Łódzkie, Kreis Brzeziny, Gemeinde Brzeziny. Eine asphaltierte Straße, die Kreisstraße 02912E, führt durch das Dorf. Zwischen 1975 und 1998 gehörte das Dorf verwaltungstechnisch zur Woiwodschaft Skierniewice. Wikipedia





piątek, 4 listopada 2022

Słowik - Pustkowa Góra - Mileszki - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER - SOMOPLNO - cz.6

 

W 1795 r. pastor Witthold udzielił kilku ślubów w domu modlitwy w Rudzie-Bugaju, jak się teraz nazywa zamiast Brużyczki. W 1798 r. odnotowane są śluby w domu modlitwy w Radogoszczy; osoby biorące wówczas ślub to:

Lange, Arnold, Grunwald i Quast.

Do 1795 roku, czyli do przejęcia województwa łódzkiego przez Prusy, notowane są następujące niemieckie miejscowości:

Ruda-Bugaj                     założona     1782 r.

Pustkowa Góra                założona     1784 r.

Słowik                             założona      1795 r.

Stoki-Henryków              założona     1790 r.

Janów                              założona     1790 r.

Mileszki                          założona     1790 r.

Brużyczka-Księstwo       założona     1791 r.

Swędów                          założona      1792 r.

Radogoszcz k.Stypina    założona     1794 r.

Głogowiec                      założona     1795 r.

Gombie                           założona     1795 r. 

Boginia                           założona     1795 r.  

Karaziza-Holenderska    założona     1795 r.

Dąbrowa                         założona     1795 r.

W pierwszych latach istnienia rządu południowopruskiego, ale zupełnie bez jego wsparcia, do roku 1800 powstają kolejno następujące miejscowości niemieckie:

Grabieniec-Holenderski                       1796

Kały-Holenderski                                 1796

Antoniew-Stoki                                    1797

Chojny                                                  1797 r.

Plichtów                                                1797 r.

Laski                                                      1797

Małczew-Holenderski                           1797

Gaj-Holenderski                                    1798

Zgodnie ze specjalną mapą sporządzoną przez Geheimer Oberbaurat Gilli w 1800 roku, listę wsi należy uzupełnić o następujące niemieckie posiadłości holenderskie:

Żabieniec, Rexul, Woźniki, Sarnie Budy, Erazmów, Felicjanów, Stefanów, Przyłęk, Kiełbasa koło Brzezin, Rydzyny, Chechło, Gozdów, Pawlikowice i Modlica-Holenderska koło Pabianic.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Im Jahre 1795 vollzieht Pastor Witthold einige Trauunge im Bethaus zu Ruda-Bugaj, wie es jetzt anstelle Brużyczka genannt wird. 1798 werden Trauungen im Bethaus von Radogoszcz verzeichnet, die damals getrauten waren:

Lange, Arnold, Grunwald und Quast.

Bis zum Jahre 1795 d.h. bis zur Übernahme des Lodzer Gebiets durch Preußen, sin folgende deutscher Dörfer verzeichnet:

Ruda-Bugaj            założona     1782

Pustkowa Góra           - = -        1784

Słowik                          - = -        1795

Stoki-Henryków         - = -        1790

Janów                          - = -        1790

Mileszki                       - = -        1790

Brużyczka-Księstwo  - = -         1791

Swędów                      - = -         1792

Radogoszcz u.Stypin - = -         1794

Głogowiec                  - = -         1795

Gombie                       - = -         1795 

Bogonia                       - = -        1795  

Karaziza-Hollendische -           1795

Dąbrowa                      - = -       1795

In den ersten Jahren der südpreußischen Regierung, jedoch völlig ohne ihre Unterstützung, entstehen nacheinander bis 1800 folgende deutsche Dörfer:

Grabieniec-Holl.                       1796

Kały-Holl.                                   1796

Antoniew-Stoki                         1797

Chojny                                        1797

Plichtów                                     1797

Laski                                            1797

Małczew-Holl.                           1797

Gaj-Holl.                                     1798

Nach der vom Geheimen Oberbaurat Gilli im Jahre 1800 aufgenommenen  Spezialkarte, ist das Verzeichnis der Dörfer durch folgende deutsche Holländereien zu ergänzen:

Żabieniec, Rexul, Woźniki, Sarnie Budy, Erazmów, Felicjanów, Stefanów, Przyłęk, Kiełbasa bei Brzeziny, Rydzyny, Chechło, Gozdów, Pawlikowice und Modlica-Holl. bei Pabianice.



czwartek, 3 listopada 2022

Mapa - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER - SOMOPLNO - cz.5


 Bardzo dokładne mapy z datami pierwszych osadników niemieckich w tych wsiach i miasteczkach!







Grabieniec - Skoszewy - Głogowiec - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER - SOMOPLNO - cz.4

 


    Czwarty akt fundacyjny dotyczy niemieckiej wsi Grabieniec w bezpośrednim sąsiedztwie Łodzi. Został on sporządzony w 1796 r. przez urzędników południowopruskich w Okręgowej Komisji Sprawiedliwości w Łasku. Karta fundacyjna wyraźnie wskazuje na nieprzyjazne warunki, w jakich odbywało się osadnictwo w lesie, na bagnach i w kamieniołomach. Dążenie właścicieli ziemskich do uzyskania dochodów ze swoich dotychczas bezużytecznych lasów było motorem do powoływania cudzoziemców. Aby przyciągnąć osadników, wybrano werbowników w postaci przyszłych dziedzicznych uczniów, których zadaniem było jak najszybsze zwerbowanie jak największej liczby niemieckich osadników. Pierwsi osadnicy Grabieńca to:

Augusta Jeackel, Seyde, Pigrad, Meisner, Grunwald, Göring, Kwast, Brieger, Werner, Kirsch, Milsch, Gebler, Risk, Gutlz, Werg, Freyde.

    Jak podaje Archiwum Główne w Warszawie, w 1894 roku właściciel ziemski Radogoszcz założył w swoich lasach Osiedle Holendrów Radogoszcz.

    Z majątku Skoszewy, na wschód od Łodzi, powstały w 1795 r. trzy niemieckie wsie Głogowiec, Głomia i Boginia, co potwierdzają badania pastora Kneifela. Podstawowe znaczenie dla początków kolonizacji niemieckiej na ziemi łódzkiej mają zapiski pastora Wittholda z Iłowa, który pastorował na terenie Łodzi w latach 1794-1807. W spisie szkół protestanckich pod jego nadzorem, spisanym w 1798 roku, znajdujemy następujące szkoły:

Niemieckie wsie wokół Łodzi:

L.p.

     Miejscowość

           Nazwisko nauczyciela

    Uczniowie

1

Słowik

Schindler

           24

2

Brużyczka Duża

Marschner

           35

3

Brużyczka Mała

Nie obsadzony

           29

4

Kały Holenderskie z Radogoszczem

Hoehn

           36

5

Swędów

Hering

           30

6

Głogowiec, Boginia i Głąbie

Kerrentopf

           13

7

Domrasin Holenderski

Nie obsadzony  

             7

8

Dąbrowa Holenderska

Hammerschmidt

             6

9

Mileszki Holenderskie

Jerke

           33

Tak więc około 1798 roku na terenie Łodzi istniało 9 niemieckich szkół ludowych.

Grabieniec pojawił się w źródłach na przełomie XVIII i XIX wieku jako oczynszowana osada olęderska. Według danych z 1822 roku Grabieniec przynależący do parafii zgierskiej zamieszkiwało 348 osób mieszkających w 43 domach, należących głównie do biedoty, zatrudnionej przeważnie przy wyrębie lasów oraz w okolicznych hutach szkła. We wsi znajdowała się w czasach Królestwa Kongresowego szkoła elementarna.

Od 1867 w gminie Rąbień. W okresie międzywojennym należał do powiatu łódzkiego w woj. łódzkim. W 1921 roku liczba mieszkańców wynosiła 387. 1 września 1933 utworzono gromadę (sołectwo) o nazwie Grabieniec w granicach gminy Rąbień, składającą się ze wsi Grabieniec, Mikołajew i Odzierady. Podczas II wojny światowej włączona do III Rzeszy.

Po wojnie Grabieniec powrócił na krótko do powiatu łódzkiego woj. łódzkim, lecz już 13 lutego 1946 włączono go do Łodzi. - Wikipedia.

Głogowiec – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, w gminie Nowosolna, na terenie Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich, na wysokości ok. 200–220 m n.p.m. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa łódzkiego. Wikipedia

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Die vierte Gründungsurkunde besitzt das  deutsche Dorf Grabieniec in der nächsten Nachbarschaft von Lodz. Się wurde im Jahre 1796 in der Kreis-Justiz-Kommission zu Lask von südpreußischen Beamten verfaßt. Die angeführte Gründungsurkunde läßt klar erkennen unter wel unfreundlichen Bedingungen die Ansiedlung in Wald, Sumpf und Bruch vor sich ging. Das Bestreben der Grundherren, Einkünfte von ihren bisher nutzlosen Wäldern zu erhalten war der Triebfeder zur Berufung von Fremdlingen. Zur Anlockung der Siedler wurden Annehmer, werber in Gestalt der künftigen Erbschulzen ausersehen, denen die Aufgabe zuviel möglichst bald und viel deutsche Siedler anzuwerben. Die erste Siedler von Grabieniec sind:

Augusta Jeackel, Seyde, Pigrad, Meisner, Grunwald, Göring, Kwast, Brieger, Werner, Kirsch, Milsch, Gebler, Risk, Gutlz, Werg, Freyde.

Nach den Angaben des Warschauer Hauptarchivs legt der Gutsbesitzer von Radogoszcz im Jahre 1894 in seinen Wäldern die Holländerei Radogoszcz an.

Vom Gute Skoszewy aus, östlich von Lodz, wurden 1795 drei deutsche Dörfer Glogowiec, Glombie und Boginia gegründet, wie dies auch die Forschung von Pastor Kneifel bestätigt. Von grundlegender Bedeutung für die Anfänge der deutschen Kolonisation in der umgegend von Lodz sind die Aufzeichnungen des Pastors Witthold aus Ilow, den in der Jahren 1794 bis 1807 die Lodzer Gegend seelsorgerisch bediente. In einem verzeichnis der evangelischen Schulen, die seiner Aufsicht unterstellt waren, und das im Jahre 1798 verfaßt hatte, finden wir folgende Schulen angeführt:

Die deutsche Dörfer der Umgegend von Lodz:


Somit befanden sich um 1798 auf Lodzer Gebiet 9 deutsche Volkschulen.

Grabieniec taucht in den Quellen an der Wende vom 18. zum 19. Jahrhundert als eine gemietete Ol璠er-Siedlung auf. Nach Angaben aus dem Jahr 1822 lebten in Grabieniec, das zur Gemeinde Zgierz gehörte, 348 Menschen in 43 Häusern, zumeist Arme, die vor allem im Holzeinschlag und in der nahe gelegenen Glashütte beschäftigt waren. Während des Königreichs des Kongresses gab es in dem Dorf eine Grundschule.

Ab 1867 gehörte es zur Gemeinde Rąbień. In der Zwischenkriegszeit gehörte sie zum Kreis Łódzkie in der Woiwodschaft Łódzkie. Am 1. September 1933 wurde innerhalb der Grenzen der Gemeinde Rąbień eine Gemeinde (sołectwo) namens Grabieniec gegründet, die aus den Dörfern Grabieniec, Mikołajew und Odzierady bestand. Während des Zweiten Weltkriegs wurde sie in das Dritte Reich eingegliedert.

Nach dem Krieg wurde Grabieniec kurzzeitig in den Kreis Lodz der Provinz Łódź zurückverlegt, aber am 13. Februar 1946 in Łódź eingegliedert. - Wikipedia.


Głogowiec - ein Dorf in Polen in der Woiwodschaft Łódzkie, im östlichen Kreis Łódzkie, in der Gemeinde Nowosolna, im Landschaftspark Łódź Hügelland, auf einer Höhe von etwa 200-220 Metern über dem Meeresspiegel. In den Jahren 1975-1998 gehörte die Stadt verwaltungsmäßig zur damaligen Woiwodschaft Łódzkie. Wikipedia

środa, 2 listopada 2022

Pustkowa Góra - Chociszew - Brużyczka Księstwo - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER SOMOPLNO - cz.3

 

    Drugą niemiecką wsią jest Pustkowa Góra, założona w 1783 roku. Właścicielka  Dorota Sokołowska zawiera umowę z honorowym Gottliebem Kaczorowskim i wójtem Albertem Aeckerlustem, na mocy której nadaje zalesione i zarośnięte ziemie majątku Chocolzew (Chociszew) robotnym Holendrom, którzy otrzymują również siedem lat wolnego. Warunki osadnicze są podobne do tych w Rudzie.

    Szczególnie pouczający i informacyjny jest akt lokacyjny trzeciej wsi Brużyczka-Księstwo, która powstała w 1791 roku. Ustawa o założeniu Kolonii Brużyczka zawiera w 27 szczegółowych artykułach obowiązki Schulzena, gminy i mieszkańców tej nowej kolonii. Przede wszystkim sołtys wiejski powinien dążyć do tego, aby ta wieś miała wśród swoich mieszkańców tylko ludzi uczciwych, pracowitych i cnotliwych. Z miejscowości mają być usunięci chamscy przestępcy, po których nie należy spodziewać się poprawy. Będzie też czynił sprawiedliwość wobec wszystkich bez względu na krewnych i przyjaciół, nie oszczędzając bogatych, nie uciskając biednych. Schulz wybiera opiekuna dla osieroconych dzieci. Jest łącznikiem między społecznością wsi a panem dworu. Schulzen ponosi pełną odpowiedzialność za porządek w swojej wsi i poza nią.

    Nowa wieś powstała na gruntach należących do kościoła w majątku Nakielnica i składała się częściowo z opustoszałych pól uprawnych, a częściowo z lasów.

Osadnicy z Brużyczki-Księstwa to:

Albrecht Noske, Anton Gabler, Albrecht Welke, Michael Pakiete, Gottlob Schultz, Albrecht Gering, Michael Adam, Christopf Adam, Martin Meißner.



Pustkowa Góra – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Parzęczew. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w ówczesnym województwie łódzkim. Gmina Parzęczew Wikipedia

Chociszew – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Parzęczew. Do 1954 istniała gmina Chociszew. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa łódzkiego. Wikipedia

Księstwo – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Aleksandrów Łódzki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa łódzkiego. Wikipedia

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


    Das zweite deutsche Dorf ist das 1783 gegründete Pustkowa Góra. Die Oberin Dotothea Sokołowska schließt mit dem ehrbaren Gottlieb Kaczorowski und dem Schöffen Albert Aeckerlust ein vetrag ab, laut dem się die mit Wald und Gestrüpp bestandenen, keinen Nutzen liefernden Länderein des Gutes Chocolzew an arbeitsame Holländer, denen się ebenfalls eine siebenjährige Freizeit gewähr, vergibt. Die Ansiedlungsbedingungen sind denen in Ruda ähnlich.

    Ganz besonders lehr- und aufschlußreich ist die Gründugsurkunde des 1791 angelegten dritten Dorfes Brożyczkas-Ksiestwo. Der Gerechtsame des Etablissents der Kolonie Brożyczka enthält in 27 ausführlichen Artikeln die Pflichte des Schulzen, der Gemeinde und der Einwohner dieser neuen Kolonie. Der Dorfschulze soll vor allem danach trachten,  daß dieses Dorf nur erhliche, arbeitsame und tugendhafte Menschen unter seien Bewohner zählte. Grobe Verbrecher, von denen keine Besserung zu erwarten sei, sind aus dem Dorfe zu schaffen. Auch soll er ohne Rücksicht auf Blutsverwandte oder Freunde einen jeden Gerechtigkeit widerfahren lassen, den reichen nicht schonen, den Armen nicht bedrücken. Der Schulz wählt für verwaiste Kinder einen Vormund. Er ist der Verbindungsmann zwischen der Dorfgemeinde und der Gutsherrschaft Für die Ordnung in und außerhalb seines Dorfes trägt der Schulz die volle Verantwortung.

    Das neue Dorf wurde auf den der Kirche gehördenten Ländereien des Gutes Nakielnica angelegt und bestand teils aus wüsten Ackerland, teils aus Waldungen.

Die Siedler von Brozyczka-Księstwo sind:

Albrecht Noske, Anton Gabler, Albrecht Welke, Michael Pakiete, Gottlob Schultz, Albrecht Gering, Michael Adam, Christopf Adam, Martin Meißner.

Pustkowa Góra ist ein Dorf in Polen in der Woiwodschaft Łódzkie, im Landkreis Zgierz, in der Gemeinde Parzęczew. In den Jahren 1975-1998 befand sich das Dorf in der damaligen Woiwodschaft Łódzkie. Gmina Parzęczew Wikipedia


Chociszew ist ein Dorf in Polen, in der Woiwodschaft Łódzkie, im Landkreis Zgierz, in der Gemeinde Parzęczew. Bis 1954 gab es eine Gemeinde Chociszew. Zwischen 1975 und 1998 gehörte das Dorf verwaltungstechnisch zur damaligen Woiwodschaft Łódzkie. Wikipedia


Księstwo - ein Dorf in Polen, in der Woiwodschaft Łódzkie, im Landkreis Zgierz, in der Gemeinde Aleksandrów Łódzki. In den Jahren 1975-1998 gehörte das Dorf verwaltungstechnisch zur damaligen Woiwodschaft Łódzkie. Wikipedia

Ruda Bugaj - NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI - ALBERT BREYER SOMOPLNO - cz.1

 

Bardzo interesujący materiał przesłała mi Pani Beata, jest to opracowanie Alberta Breyera z Sompolna, dotyczące początków niemieckiego osadnictwa na ziemiach wokół Łodzi. 

                                                   NIEMIECKIE WSIE WOKÓŁ ŁODZI

                                                       ALBERT BREYER SOMOPLNO*

    Poniżej przedstawiamy krótką charakterystykę wsi niemieckich, które powstały w leśnych okolicach Łodzi w ostatnich dekadach XVIII wieku i w pierwszej połowie XIX wieku. Poniżej przedstawiono krótką charakterystykę niemieckich osad polanowych, które rozwijały się w leśnych okolicach Łodzi w ostatnich dekadach XVIII wieku i pierwszej połowie XIX wieku. Wielkie znaczenie mają prace porządkowe wykonane przez wiele tysięcy kolonistów z różnych plemion niemieckich dla ogólnego dobra ich nowo przyjętej ojczyzny.

Pierwsza niemiecka wieś na terenie Łodzi to Ruda-Bugaj. W 1782 r. radca legacji powiatu inowłodzkiego, v. Chobrzyński, gospodarz i dziedziczny Wielkiej-Brużycy, zawiera umowę wraz ze wszystkimi należącymi do niego ziemiami pustynnymi jako Pustkowiami, Wierzbnym, Bugajem, Rudami. Pustynne ziemie mają być uprawiane i przekształcone w pola użytkowe przez następujących Holendrów, Gottfrieda  Arnolda jako akceptanta oraz nowych Schultze, Baltasara Arnolda i Andreasa Schultze jako komorników.

     W dokumencie tym wyraźnie mówi się o złym stanie gleby, o spustoszonych terenach, które dopiero dzięki mozolnej pracy niemieckich rolników przy karczowaniu i bagrowaniu miały zostać przekształcone w żyzne pola.

     Przybysze do Rudy-Bugaj byli pochodzenia śląskiego. W umowie założycielskiej od razu zobowiązali się do wpłacenia 18 złotych pieniędzy gruntowych z jednego kopyta. W zamian otrzymali dziewięć wolnych lat, podczas których przyjęli na siebie obowiązek wykarczowania i wyczyszczenia swojego lasu. Jako warunek postawiono im również budowę odpowiednich budynków mieszkalnych i gospodarczych. Przy karczowaniu lasu gospodarz domagał się również wydobycia potażu z mocnych kłód.

     Ponieważ piaszczyste grunty leśne nie zawierały wosku łąkowego, na jeden przydzielony hektar łąki trzeba było wykarczować dwa ary łąki na rzecz właściciela gruntu. Bydło mieszkańców wsi mogło być wypasane na wspólnym terenie z bydłem należącym do majątku. Nowym osadnikom pozwolono również na posiadanie uli. W razie pożaru poszkodowani otrzymywali materiał budowlany z lasów dworskich. Dziedziczny nauczyciel otrzymywał bezpłatnie pół kopy ziemi ornej i specjalny kawałek łąk dworskich. Druga połowa kopyta powędrowała do nauczyciela. Dwa razy w roku chłopi niemieccy mieli prawo do przyjazdu protestanckiego księdza, który był zobowiązany do pełnienia obowiązków urzędowych i rozdawania komunii świętej. Za śluby i chrzty proboszcz katolicki otrzymywał pewne wynagrodzenie. Po upływie lat wolnych chłopi byli zobowiązani do płacenia 60 zł rocznie z kopyta oraz do wykonywania dwóch dni pracy fizycznej i jednego dnia prac porządkowych. Warunki rozliczenia nie były łatwe w żadnej sprawie.

     Już w 1786 r. mieszkańcy Rudy zawarli z iłowskim pastorem Bücherem umowę, na podstawie której pastor z Iłowa miał dwa razy w roku pojawiać się w Rudzie, aby odprawiać nabożeństwo i pełnić obowiązki urzędowe.

Źródło:

Albert Breyer (1889-1939) był nauczycielem szkoły niemieckiej w Sompolnie w pow. kolskim i czynnym badaczem-regionalistą. Przedmiotem jego zainteresowań były przede wszystkim dzieje osadnictwa niemieckiego na terenie środkowej Polski oraz życie mniejszości niemieckiej na tym obszarze. [Na podst. wstępu do inwentarza K. Górskiej-Gołaskiej]




                         DIE DEUTSCHEN DÖRFER DER UMGEGEND VON LODZ

                                                       ALBERT BREYER SOMOPLNO*

    Über die in den letzten Jahrzenten des 18. Jahrhunderts und in der ersten Hälfte des 19. . Jahrhunderts im Lodzer Waldgebiet entstanden deutsche Rodensiedlungen wird hier kurz berichtet. Die von den vielen tausenden von Kolonisten aus verschiedenen deutschen Stämmen für das Gesamtwohl der neuen Wahlheimat geleistete Rodearbeit, ist von großer Bedeutung.

    Das erste deutsche Dorf auf Lodzer Gebiet ist Ruda-Bugaj. Im Jahre 1782 schließt die Legationrat des Kreises Inowłódz, v. Chobrzyński Grund- und Erbherr von Groß-Brużyca, nebst nenen dazu gehörigen wüst liegenden Gründen als Pustkowiów, Wierzbny, Bugaja, Rudy, einen vertrag. Die Wüstverwachsenen Grundstücke soller urbar gemacht und in nutzbare Felder verwandelt werden, durch folgende Holländer, Gottfried Arnold als Annehmer und neuer Schultze, Baltasar Arnold und Andreas Schultze als Gerichtsleute.

     Die Urkunde spricht eindeutig von der schlechten Beschaffenheit des Bodens, von den wüsten Gründen, die erst durch mühevolle Rodungs- und Enstsumpfungsarbeit deutscher Bauer in fruchtbare Felder verwandelt werden sollte.

     Die Ankömmlinge in Ruda-Bugaj waren schlesischen Stammes. Im Gründungsvertrag verpflichten sie sich sofort 18 Złoty Grundgeld von einer Hufe zu zahlen. Daführ erhielten się neun Freijahre, in welcher Zeit się die Pflicht übernahmen, ihre Waldstücke zu roden und abzuräumen. Die Errichtung ordentlicher Wohn- und Wirtschaftsgebäude ward ihnen ebenfalls zur Bedingung gestellt. Bei der Waldentholzung forderte der Grundherr auch die Gewinnung von Pottasche aus den starken Klötzen.

    Da die sandiger Waldgründe keinen Wiesenwachs enthielten, mußten für einen zugeteilten Morgen Wiese zu Gunsten des Gutsbesitzers zwei Morgen Ward gerodet werden. Das Vieh der Dorfbewohner durfte mit den des Gutshofes auf gemeinsamen Weidegrund gehen. Bienenbeuten zu halten war den Neusiedler ebenfalls erlaubt. Im Falle einer Feuersbrunst erhielten die Geschädigten Baumaterial aus den gutsherrschaftlichen Wäldern. Der Erbschulz bekam abgabefrei eine halbe Hufe Ackerland uns ein besonderes Stück auf dem herrschaftlichen Wiesengrunde. Die andere Hufenhälfte fiel dem Lehrer zu. Zweimal des Jahres stand den deutschen Bauern das Recht zu, sich einen evangelischen Pfarrer kommen zu lassen, der verpflichtet werden sollte, Amtshandlungen zu verrichten und das heilige Abandmal auszuteilen. Für Traungen und Taufen erhielt der katholische probst eine bestimmte Entschädigung. Nach abgelaufenen Freijahren verplichteten sich die Bauern zur jährlichen Zahlung von 60 Zl. von der Hufe und zu Zwei Tagen Hand- und einen Tag Spanndiensten. Die Ansiedlungsbedingungen waren für keinen fall als leicht anzuschprechen.

     Bereits 1786 treffen die Rudaer mit dem Ilower Pastor Bücher ein Abkommen, auf Grund dessen zweimal im Jahre der Pastor aus Ilow in Ruda erscheinen sollte um einen Gottesdienst abzuhalten und Amsthandlungen zu verrichten.

Quelle:

Albert Breyer (1889-1939) war Lehrer an einer deutschen Schule in Sompolno im Kreis Kolski und ein aktiver Forscher und Regionalist. Sein Hauptinteresse galt der Geschichte der deutschen Besiedlung in Zentralpolen und dem Leben der deutschen Minderheit in diesem Gebiet. [Basierend auf einer Einleitung zum Inventar von K. Górska-Gołaska].