Źródło: 
Dzisiejsza moja wizyta w Państwowym Archiwum w Tomaszowie Mazowieckim zakończyła się połowicznym sukcesem.... Dwie główne pozycje są poza archiwum, wynajęta firma skanuje karta po karcie, aby w przyszłości były te dokumenty dostępne dla wszystkich. Nie mając wyboru, wybrałem kilka teczek z dokumentami dotyczącymi Będkowa.
Zainteresowały mnie dwa pisma dotyczące grobów wojennych z listopada 1914 roku.
Nie przypuszczałem, że w Będkowie był cmentarz ewangelicki. Fizycznie go nie było, prawdopodobnie była wydzielona malutka część cmentarza katolickiego, dla ewangelików zamieszkałych na terenie gminy Będków. Także w tej części spoczywają żołnierze niemieccy polegli w listopadzie 1914 roku.
.jpg)
.jpg)
Stosownie do reskryptu Urzędu Wojewódzkiego z dnia 21. lutego rb. za Nr. 0.111.50/6 Starostwov prosi o doniesienie, po zbadaniu na miejscu w jakim stanie znajdują się mogiły wojenne na cmentarzu ewangelickim w Będkowie i czy posiadają znaki mogilne.-
Termin do dnia 15 marca 1933 r.
Stosownie do reskryptu 25 bm. L. Bd. 5-21; Urząd Gminy Będków po zbadaniu na miejscu donosi, że mogiły wojenne na cmentarzu ewangelickim znajdują się w stanie dobrym i posiadają znaki mogilne cementowe.
Ogólnie wymagają małej naprawy i oczyszczenia.
Bardzo interesujący materiał dotyczący cmentarzy wojennych z terenu Piotrkowa. Ciekaw jestem, czy wszystkie wymienione w tym materiale groby zachowały się do dzisiejszch czasów? Być może ktoś, kto zajmuje się tą tematyką coś dopisze, może stare fotografie?
NA ZAWSZE ZOSTALI.
Są w Piotrkowie uczestnicy wojny, cisi, pozostali na zawsze... leżą w paru miejscach. Ostatnio staraniem Komendy Obwodowej uporządkowano ich groby.
Białe ogrodzenie w obrębie Nowego cmentarza oznacza ich odrębnośc; tworzą odrębną osadę - kompanję: groby jednakowe wyciągnięte szeregami, obłożone darniną z małymi krzyżykami, na których mieszczą się nazwiska.
Wielki dębowy krzyż (w głowach) potężne swe ramiona rozpostarł, jakby w błogosławieństwie, nad nimi, dźwigając wielką żelazną, cierniową koronę - jako symboli!.. Pośrodku wznosi się pomnik - olbrzymi kamień, otoczony ogrodzeniem z łańcucha.
Pierwsza mogiła młodego legionisty mieści się w prawym rogu cmentarza; zmarł wskutek wypadku z bronią w r. 1914... wkrótce śmierć rozpoczęła żniwo; przybył pomnik podoficera - Polaka, ufundowany przez towarzyszy szwadronu, przybyły te mogiły z krzyżykami o nazwiskach polskich, czeskich, węgierskich i niemieckich i innych....Przybysze nieznani, którym los Piotrków, a nie strony rodzinne, u kresu życia wyznaczył...
Na starym cmentarzu parę mogił oficerskich, wśród nich dwóch lotników, pochowanych w jednym grobie, którzy w kwietniu w Piotrkowie u celu podróży spadli z kilkunastopiętrowej wysokości wskutek uszkodzenia aparatu...Zdobią te mogiły wielkie kamienie i kwiaty...
Obok nowego cmentarza (poza jego ogrodzeniem) w ostatnich czasach ogrodzono też groby żołnierzy z rosyjskiego wojska; stoi tam jeden duży krzyż prawosławny i dwa po bokach katolickie... na wielkim kamieniu napisano... bohaterom przeciwnikom...
Na cmentarzu prawosławnym w kilku rzędach w mogiłach szarych, stwardniałych, spoczywa kilkudziesięciu szarych wojowników "prikazu", napisy na krzyżach głoszą "... do obłasti:, z boku skromny pomnik oficera gwardii...
"Gwardyjcowi" było w Polsce wesoło, szarym żołnierzykom "nowo i przyjemnie", wreszcie na zawsze w niej zostali, nie wiedząc, za co walczą i po co? Są dziś wszyscy w jednym mieście - pojednani wiecznym pokojem!...
"Neutralne" słońce posyła grobom piękne jesienne promienie, wierne im będzie długo..., na wiosnę na grobach ich powoła do życia kwiaty....
Za kilka dni smutni ludzie z daleka zawitają do Piotrkowa, by ujrzeć drogie mogiły...
Za lat kilkadziesiąt przeszłe pokolenia będą prowadzić tu starcy i ze czcią dla krwawych wspomnień wskazywać będą stare mogiły bohaterów wszechludzkiej tragedii...
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Sehr interessantes Material über Kriegsgräberstätten in der Umgebung von Piotrków. Ich frage mich, ob alle Gräber, die in diesem Material erwähnt werden, bis zum heutigen Tag erhalten geblieben sind. Vielleicht kann jemand, der sich mit diesem Thema beschäftigt, etwas hinzufügen, vielleicht alte Fotos?
SIE BLIEBEN FÜR IMMER.
Es gibt Kriegsteilnehmer in Piotrków, die Stummen, sie sind für immer geblieben Sie liegen an mehreren Stellen. Vor kurzem wurden ihre Gräber dank der Bemühungen des Regionalkommandos gesäubert.
Ein weißer Zaun innerhalb des Neuen Friedhofs markiert ihre Abgrenzung; sie bilden eine eigene Siedlung - eine Gesellschaft: identische Gräber in Reihen, bedeckt mit Rasen und kleinen Kreuzen mit ihren Namen.
Ein großes Eichenkreuz (in den Köpfen) breitet seine mächtigen Arme wie zum Segen über sie aus und trägt eine große eiserne Dornenkrone - als Symbol! In der Mitte erhebt sich ein Denkmal - ein riesiger Stein, umgeben von einem Maschendrahtzaun.
Das erste Grab des jungen Legionärs befindet sich in der rechten Ecke des Friedhofs; er starb an den Folgen eines Unfalls mit einem Gewehr im Jahr 1914... Schon bald forderte der Tod seinen Tribut; ein Denkmal für einen Unteroffizier - einen Polen -, das von den Kameraden des Geschwaders finanziert wurde, kam zu diesen Gräbern mit Kreuzen mit polnischen, tschechischen, ungarischen und deutschen Nachnamen und anderen....Unbekannten, die am Ende ihres Lebens nicht in ihrer Heimatstadt, sondern in Piotrków eingesetzt wurden...
Auf dem alten Friedhof gibt es einige Offiziersgräber, darunter zwei in einem Grab bestattete Flieger, die im April in Piotrków an ihrem Bestimmungsort infolge einer Geräteverletzung aus einer Höhe von mehreren Stockwerken stürzten...Diese Gräber sind mit großen Steinen und Blumen geschmückt...
Neben dem neuen Friedhof (außerhalb seiner Umzäunung) wurden in jüngster Zeit auch die Gräber von Soldaten der russischen Armee eingezäunt; auf den Seiten.... befinden sich ein großes orthodoxes und zwei katholische Kreuze. Auf einem großen Stein steht geschrieben ... zu den Helden zu den Feinden...
Auf dem orthodoxen Friedhof in mehreren Reihen in Gräbern von grau, gehärtet, ruhen ein paar Dutzend graue Krieger von "prikazu", Inschriften auf den Kreuzen verkünden "... zu oblasti:, an der Seite befindet sich ein bescheidenes Denkmal für einen Vormundschaftsbeamten...
"Die Wächter hatten eine gute Zeit in Polen, die grauen Soldaten hatten eine "neue und angenehme Zeit", und schließlich blieben sie für immer dort, ohne zu wissen, wofür sie kämpften und warum. Heute sind sie alle in einer Stadt - versöhnt durch den ewigen Frieden!...
"Neutrale" Sonne schickt schöne Herbststrahlen auf die Gräber, wird ihnen lange Zeit treu sein..., im Frühling wird sie Blumen auf ihren Gräbern zum Leben erwecken....
In ein paar Tagen werden traurige Menschen von weit her nach Piotrków kommen, um die lieben Gräber zu sehen...
In ein paar Dutzend Jahren werden die vergangenen Generationen die alten Menschen hierher führen, und mit Ehrfurcht vor den blutigen Erinnerungen werden sie auf die alten Gräber der Helden der gesamtmenschlichen Tragödie zeigen...
Dlaczego zabrałem Alana do Łaznowskiej Woli? Nie tylko od Dominika dowiedziałem się, że jest zainteresowany grobami wojennymi z okresu obu wojen. To potwierdziło się także podczas porannej rozmawy z samym Alanem. Łaznowska Wola, piękny, zadbany cmentarz ewangelicki, widoczne ślady prac podczas ostatniej wizyty fanów tej nekropolii. Oprowadziłem Alana opowiadając troszeczkę o nim i o historii samej wsi. "Załapał" klimaty, oprócz sporej ilości grobów z okresu 1 Wojny Światowej, wspomniałem mu o zbiorowej mogile żołnierzy niemieckich z okresu zima-wiosna 1944/45 roku, kiedy z pobliskich pól zwożono zamarznięte ciała żołnierzy (podobno jest ich ponad 100).
Po zakończeniu naszego zwiedzania, Alan przeprosił mnie, informując, że teraz zacznie swoje "filmowanie", trwało to dobre 30 minut. Ja w tym czasie napawałem się cudownym zapachem kwiatów które w dziesiątkach tysięcy pokrywały krzewy przy drodze wiodącej na cmentarz,!
Alan był bardzo zadowolony z tej wizyty, obiecał, że w niedługim czasie na Youtube pojawi się film o tej nekropolii.
