Julian Mazaraki - Edward Hordliczko - Gmina Brójce - Garwolin - Virtuti Militari

 

Na Facebooku znalazł się bardzo ciekawy materiał dotyczący rodziny kapitana Juliana Mazaraki, majora wojsk polskich, uczestnika powstania listopadowego, szlachcica herbu Newlin. Smaku dodaje informacja związana z moją gminą Brójce! Cieszę się bardzo z każdej informacji o znanych i zasłużonych mieszkańcach naszej gminy. To nie pierwszy tak ciekawy dokument który wyszukał Marek P., myślę, że nie ostatni! Marek dostarczył wcześniej obszerne materiały dotyczące dwóch innych mieszkańców naszej gminy odznaczonych Krzyżami Virtuti Militari! Z pewnością są jeszcze inne godne prezentacji osoby zasłużone dla naszej gminy Brójce!

Dawny Powiat Garwolin i okolice

dpstoSroenggh 03c936g9maftl0 ca0lu38o313843g16 ue:50ha61tmot ·

14 lutego 1831 roku polskie serca zabiły mocniej. Pod Stoczkiem korpus gen. Józefa Dwernickiego rozbił elitarną jazdę rosyjską gen. Geismara. Choć wszyscy pamiętamy o szarży ułanów, to zwycięstwo miało też swoich technicznych mistrzów.

Jednym z nich był major Julian Mazaraki, dowódca półbaterii rakietników konnych.

Tak o roli artylerii i rakietników Mazarakiego pisano w relacjach z pola walki:

"Kapitan Mazaraki z niezachwianym spokojem ustawiał swoje przyrządy pod ogniem nieprzyjacielskim. Pierwsze salwy rakietowe uderzyły w sam środek dywizji Geismara, co stało się hasłem dla naszych do uderzenia na bagnety i lance. Widok rakiet z sykiem przelatujących nad głowami przeraził konie i wprowadził zamieszanie, którego ułani nasi świetnie potrafili użyć."

Dzięki takim oficerom jak Mazaraki, Powstanie Listopadowe nie było tylko zrywem serca, ale walką profesjonalistów, którzy potrafili rzucić wyzwanie największej armii świata.

Julian Mazaraki (1801-1897) - major wojsk polskich, uczestnik powstania listopadowego, szlachcic herbu Newlin. W grudniu 1830 r. wstąpił do służby w 1. Pułku Ułanów (3. dywizjon). Przeszedł szlak bojowy z korpusem gen. Józefa Dwernickiego, walcząc m.in. pod Nową Wsią i Boremlem. Szczególną sławę zyskał jako artylerzysta w bitwie pod Stoczkiem, gdzie wykazał się wyjątkowym męstwem, za co został odznaczony Złotym Krzyżem Virtuti Militari. Był właścicielem majątku Kotuszowa, a w późniejszym okresie administrował majątkiem Brójce pod Łodzią. W 1834 r. w Warszawie poślubił Apolonię Julię Szturm, świadkiem na ich ślubie był Ignacy Hordliczka. Doczekał się licznego potomstwa: dwóch synów (Edmunda i Władysława) oraz dziewięciu córek (m.in. Józefiny, Heleny, Wandy i Zofii). Jego córka, Józefina, w 1859 r. poślubiła Edwarda Hordliczkę, współwłaściciela huty szkła „Czechy”. Julian utrzymywał z zięciem bardzo serdeczne relacje i był częstym gościem, a u schyłku życia domownikiem w osadzie Czechy. Zmarł w 1897 roku. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Garwolinie, obok grobowca rodziny swojego zięcia Edwarda Hordliczki i swojej córki Józefiny.

Fot. Rodzina Hordliczków ok. 1870 r. W drugim rzędzie nad dziećmi siedzą od lewej: Julian Mazaraki, Józefina Hordliczka z d. Mazaraki i Edward Hordliczka.

Archiwum Agnieszki Drążewskiej.

Zdjęcie w kolorze jest dziełem mojego przyjaciela Kacpra z Brzezin, dzięki wielkie!

Mój dobry znajomy Marek P., wspaniały archiwista, w szczególności badający historię gminy Brójce przysłał mi dodatkowe informacje, za które bardzo dziękuję!

Andrzej tak uzupełniająco, spojrzałem dzisiaj do geneteki, Julianowi rodzi sie pierwsze dziecko w Brójcach w roku 1842, wcześniej w 1840 były urodziny w opoczyńskim, a więc 1840-42 to czas kiedy pojawia się w Brójcach. Urodziny ostatniego dziecka odnotowane w 1857, w 1859 mamy ślub w Kurowicach Edwarda Hordliczko x Józefa Mazaraki. W 1868 umiera w Brójcach Tekla Mazaraki, matka Juliana, czyli przynajmniej do 1868 administrowali majątkiem Brójce, a jako ciekawostka, zgłaszającymi śmierć Tekli byli; Bartłomiej Zawada i Franciszek Kupa. Pozdrawiam.

56 Brójce Zofija Mazaraka

Działo się w wsi Kurowicach dnia szóstego (osiemnastego) Maja tysiąc Ośmset czterdziestego drugiego roku o godzinie jedenastej przed południem stawił się W.P. Julian Mazeraki, Dzierżawca Klucza Brójce w wsi Brójce zamieszkały lat trzydzieści dwa mający w obecności Ludwika Relickiego Wójta tejże Gminy lat czterdzieści dwa, tudzież Wiktora Strzembosz possessora wsi Woli Rakowej lat dwadzieścia pięć mających oba dwa w wsi Brójcach zamieszkałych i okazał nam dziecię płci żeńskiej urodzone w wsi Brójcach dnia trzynastego bieżącego miesiąca i roku o godzinie jedenastej w nocy z jego małżonki W.P. Julii z Szturmów Mazarakiej lat trzydzieści dwa mającej i dzieciu temu na chrzcie świętym odbytym w dniu dzisiejszym nadane zostało imię Zofija a rodzicami jego chrzestnymi z wyż rzuzony Ludwik Relicki i Apolonia Relicka obydwoje małżonkowie z Brójec.

Akt ten stawającym i świadkom przeczytany przez nas i tychże został podpisany.

Zespół: 1535d / Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Kurowicach
Jednostka: 1842 / UMZ-1842
Katalog: Urodzenia
Lata: 1842

24 Brójce

Edward Hordliczko Kawaler z panną Józefą Mazaraką

Działo się w wsi Kurowicach dnia dwudziestego pierwszego Listopada tysiąc ośmset pięćdziesiątego dziewiątego roku o godzinie dziesiątej przed południem. Wiadomo czyni iż w przytomności świadków Wielmożnego Alezandra Mazarakiego, byłego Naczelnika Wydziału Komisyi Skarbu lat siedemdziesiąt dwa mającego zamieszkałego w Mieście Warszawie - i Wielmożnego Jana Strzembosa Dziedzica wsi Woli Kamienny lat sześćdziesiąt mającego i tam też zamieszkałego w obwodzie Opoczyńskim Guberni Radomskiej - Na dniu dzisiejszym zawarte zostało religijne Małżeństwo pomiędzy Wielmożnym Edwardem Hordliczko Kawalerem lat trzydzieści óśm mającym, urodzonym urodzonym w wsi Czyżewa parafii Czyżew w Czechach, a zamieszkałym w wsi Trąbki parafii Garwolnia na Dziedzictwie w Powiecie Łukowskim Guberni Podlaskiej synem niegdyś Antoniego i Józefy z Felbrynów. Małżonków Hordliczków – Wielmożną Józefą Mazaraki panną lat dwadzieścia dwa mającej, urodzonej w wsi Jankowie parafii Sławno w powiecie Opoczyńskim, a zamieszkałą w wsi Brójcach przy rodzicach, Córką Juliana i Julii ze Sturmów Małżonków Mazaraki Administratorów Dóbr Donacyinych Brójce – Małżeństwo to poprzedziła izdna zapowieda w dniu trzydziestym października roku bieżącego w Kościele parafialnym Kurowice i Garwolnia. Zaź od dwóch zapowiedzi ogłoszenia zostali uwolnieni przez Konsystorza Foralnego Piotrkowskiego pod dniem dwudziestego pierwszego Października roku bieżącego. (numer przekreślony) Przez Konsystorza Foralnego w Janowie pod dniem dwudziestego piątego października także roku bieżącego No…(numer przekreślony).  Nowi małżonkowie Oświadczają iż żadnej umowy przed ślubnej niezawarli. Obrzęd ten religijny dopełniony przez księdza Bartłomieja Kreszczyńskiego proboszcza parafii Kurowice. –

Akt ten stawającym i świadkom pisać umiejących odczytany przez Nas stawających i świadków własnoręcznie podpisany został.

Zespół: 1535d / Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Kurowicach
Jednostka: 1859 / UMZ-1859
Katalog: Małżeństwa
Lata: 1859

Akt zgonu Tekli Mazaraki. Niestety nie jestem w stanie przetłumaczyć tego dokumentu....

Zespół: 1535d / Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Kurowicach
Jednostka: 1868 / UMZ-1868
Katalog: Zgony
Lata: 1868

GROBONET - wyszukiwarka osób pochowanych. Cmentarz Parafii Przemienienia Pańskiego w Garwolinie

Józef Pabiś - Wandalin - Wiskitno - Krzyż Virtuti Militari - Wojna polsko-bolszewicka - 1920 - cz.2

 

1 - Stopień -                                                                Kapral

2 - Nazwisko i imię -                                                  Józef Pabiś

3 - Potwierdzenie nazwiska podpisem D-cy -            Rzedzicki por.

4 - Data wstąpienia do W.P. -                                     11.11.1918

Dnia 24 maja 20 r. w bitwie pod Mariampolem kapral Pabiś Józef dowodząc plutonem K,Km II/28 odznaczył się tem, że gdy bolszewicy zaatakowali i zajęli częściowo nasze pozycje, zabierając nam jedno działo, on zaś nie zważając na silny ogień nieprzyjaciela i chwilowe zamieszanie w naszych szeregach szybko zorganizował małą grupę z którą to z własnej inicjatywy uderzył na nieprzyjaciela silny ogień, obsadził z powrotem naszą pozycję dawną, czem przyczynił się do naszego zwycięstwa na wspomnianym odcinku. Ostatnie zdanie nie potrafię odczytać.. - czytelne: Rzedzicki

6 - Czy ranny lub zabity przy akcji:            Nie

7 - Obecny przydział wymienionego:         6 Komp. II/18 p.S.K.

8 - Wniosek na stopień orderu:                    "V.M." V.Kl.

                                                                                                      Kapral Józef Pabiś

                                                                                                      6 Komp.

                                                             OPIS CZYNU

    W dniu 24 maja 1920 r. w bitwie pod Marjampolem kapral Pabiś Józef dowódca plutonu K.KM. II/18. S.K. odznaczył się tem, że: gdy bolszewicy zaatakowali i częściowo zajęli nasze pozycje zabierając nam jedno działo, on zaś nie zważając na silny ogień nieprzyjacielski ..... zamieszanie w naszych szeregach, szybko zorganizował małą grupę z którą to z własnej inicjatywy ..... na nieprzyjaciela silny ogień, obsadził z powrotem naszą dawną pozycję, czem przyczynił się do naszego zwycięstwa na wspomnianym odcinku. Dowódcą kompani był wówczas por. Rzedzicki.

URZĄD WOJEWÓDZKI ŁÓDZKI                                     Łódź, dnia 24 lipca 1933 r.

Wydział Bezpieczeństwa

                                                                                                                      Tajne!

L. OA.X - 2b/664

Pabisz Józef - opinja                                                  Do

                                                                                   Pana Kierownika Biura Personalnego

                                                                                   Ministerstwa Spraw Wojskowych

                                                                                                                         w Warszawie.

Na pismo z 123/VI.1933 r.

Nr. 3400-Og. 107.

                                              Urząd Wojewódzki Łódzki komunikuje, że Pabisz Józef, s. Józefa i Antoniny, ur. 5/II 1898 r. we wsi Wandalinie, gm. Wiskitno zam. w Łodzi przy ul. Lelewela 25, majątku żadnego nie posiada. Wymieniony wstąpił w dniu 11.XI 1918 r. jako ochotnik do wojska polskiego i przebył kampanię przeciwko bolszewikom. Służył w 28 p.p. - Pabisz posiada dobrą opinję pod względem  moralnym i politycznym.

                                                                                                  Za Wojewodę

                                                                                                  /L.Berkowicz/

                                                                                                  W./z Naczelnika Wydz. Bezpieczeństwa,

Józef Pabiś - Wandalin - Wiskitno - Krzyż Virtuti Militari - Wojna polsko-bolszewicka - 1920 - cz.1

 

Następny, niezwykle ciekawy zestaw dokumentów przesłanych grzecznościowo przez Marka Pietrzko! Jest takie przysłowie, "że dobro wraca". Myślę, że w tym przypadku tak jest.

Pan Wojciech Chwastniewski przysłął mi dokumenty dotyczące ppłk. Władysłąwa Kudaja, żołnierza 28 p.p. Strzelców Kaniowskich.

Teraz ja, za pośrednictwem Marka "rewanżuję" się podobnymi dokumentami dotyczącymi sierżanta Pabisia Józefa, żołnierza 28 p.p. Strzelców Kaniowskich. 

Pabiś Józef był mieszkańcem mojej Gminy Brójce, co dla mnie jest wartością jeszcze większą!

JÓZEF PABIŚ -  ur. 5 lutego 1898 roku w Wandalinie gm. Wiskitno, Syn Józefa i Antoniny z domu Olkowicz. Uczestnik w wojnie polsko-bolszewickiej 1919 -1920 roku.  Był żołnierzem 28 p.p. Strzelców Kaniowskich (2 Baon, kompania karabinów maszynowych). Dwukrotnie ranny podczas bitwy w 1919 i 1920 roku nad Stochodem*. Odznaczony Krzyżem Virtuti Military V klasy.

życiorys pisany najprawdopodobniej ręką innej osoby (pisownia oryginalna):

Urodziłem się 5 lutego 1898 roku, do szkoły nie chodziłem, gdyż moich rodziców nie było stać na to. Mając 18 lat wstąpiłem do wojska jako ochotnik. Przebywałem w wojsku polskim od 18 roku do 21 roku stale na froncie. Na froncie zostałem dwa razy ranny, w 21 roku zostałem zwolniony. Z powodu tego utraciłem z ogólnej utraty zdolności do pracy 25%.

Podczas ciężkiej pracy odczówam bul w lewem boku, w poziomie żebra sączy się ropa. Warunki utrzymania są bardzo trudne, często zapadam na zdrowiu.

Z powodu ran zadanych mi na froncie Bolszewickim i Ukraińskim.

                                                                               Podpis: Józef Pabiś

Wielki smutek odczuwam po przeczytaniu tego krótkiego, zarazem przejmującego życiorysu. Nigdy nie chodził do szkoły, rodzice byli zbyt biedni. Trzy lata na froncie, dwukrotnie ranny. Niestety, nie wszyscy byli równi..., on nie dostał nagrody w postaci hektarów na Kresach....  Schorowany pisze w ankiecie:

"Prosił bym uprzejmie o jakąkolwiek lekką pracę. Ciężko pracować nie mogę".

W tejże ankiecie można przeczytać, że 60 złotych miesięcznie, było zasiłkiem bardzo niskim...Jego marzeniem był etat policjanta lub woźnego...

* - Bitwa nad Stochodem – część wielkiej bitwy wołyńsko-podolskiej; walki polskiej 18 Dywizji Piechoty z oddziałami sowieckiej 12 Armii w czasie ofensywy jesiennej wojsk polskich w okresie wojny polsko-bolszewickiej. - Wikipedia

Źródło: CAW.