Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Wiączyń-Wiontschin. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Wiączyń-Wiontschin. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 23 lutego 2023

Borowa Wilhelmswalde - Nowosolna - Neu Sulzfeld - Wiączyń - Szkoła - Konfirmacja

 

Jak z rogu obfitości otrzymuję każdego dnia nowe informacje, prośby i materiały do zamieszczenia na moim blogu! Jestem z tego powodu bardzo szczęśliwy, jednak również troszeczkę zmęczony.., nie wyrabiam się. Nie odbieram wszystkich telefonów, zawalam terminy, cały ja... Poprawię się, obiecuje!

Ute pisze i przesyła cudowne zdjęcia, sami zobaczcie!

Drogi Andrzeju, 

Wróciliśmy do domu i jesteśmy bardzo, bardzo zmęczeni! To był weekend z harcerzami, a człowiek zawsze budzi się bardzo późno w nocy. Z mężem poznaliśmy się w harcerstwie, a teraz nasze dzieci też są harcerzami. 

Wracając do Borowej. Dzisiaj wysyłam najpierw zdjęcia szkolne i zdjęcie z bierzmowania z 1930 r. Myślę, że te zdjęcia nigdy nie były sprawą prywatną, więc nie muszę nikogo najpierw pytać. W przypadku zdjęć rodzinnych chciałbym najpierw zadzwonić do kuzynki mojej mamy, czy zgodziłaby się, gdybym przekazał jej zdjęcia. Myślę, że nie będzie miała nic przeciwko. 

Zdjęcia pochodzą z majątku Wilhelma Patzera, urodzonego 1 grudnia 1915 r. Jest on bratem mojej babci Alice Patzer, urodzonej 20 lutego 1914 r. Jej rodzicami byli Otto Patzer i Emilie Friedenstab. Mieszkali oni w domu nr 136 w Borowej. Jeśli spojrzeć z południowego zachodu na północny wschód, to był to drugi dom za przejazdem kolejowym po prawej stronie. Chyba już od dawna go nie ma. Przesyłam również plan tego budynku. 

Czy miałeś kiedykolwiek kontakt z Herbertem Höftem lub jego rodziną? On już chyba nie żyje, ale jego książka o dzieciństwie w Borowej była, zdaje się, omawiana w ich towarzystwie historycznym. Kiedy się o nim dowiedziałem, nasze dzieci były jeszcze bardzo małe i nie miałem okazji go odwiedzić. Bardzo bym chciała go poznać. 

Pozdrawiam serdecznie ze słonecznego Kassel! 

Uta







                  Plan gospodarstwa Willi Patzera w Borowej-Wilhelmsawalde pod nr. 136

wtorek, 27 września 2022

Andrzejów - Wiączyń Dolny - Nowy - Duży - Augustów - Listy osadników - 1803-26 - cz.1

 

Osada Nowosolna i jej okolice w świetle dokumentów urzędowych - listy pierwszych osadników.

Die Siedlung Nowosolna und ihre Umgebung im Lichte der offiziellen Dokumente - Listen der ersten Siedler.


Kolonia Andrzejów 1803 na następujących działkach:

Nr.

       01.  Gross, Christoph

03. Lerch, Christoph

      04. Petrass, Michael

      05. Sturm, Karl

      06. Kempinski, Michael

      07. Schultz, Paul

      08. Delgas, Gottlob

      11. Betschke, Johann und Kelm, Johann

      13. Glass, Johann und Burghardt, Ludwig

      14. Jäkel, Gottlieb

      15. Wagner, Gottlieb

      16. Günther, Christian und Günther, Gottlieb

      19. Marczewski, Gottfried

      20. Redlich, Johann

      27. Kayter, Adalbert

      28. Weymann, Gottlieb

      30. Kübler, Adalbert

      31. Schmidke, Christoph und Siegmund, Christian

      33. Grieger, Daniel

      34. Hepner, Gottlob

      35. Hepner, Samuel

      36. Enge, Gottlieb

      42. Lubke Friedrich

in Budy Garbania bei Andrzejew

      43. Preiss, Samuel

      07. Schwarz, Martin  

Kolonia Wiączyń Dolny 1826:

      02. Zerfass, Jakob

      03. Bagi, Johann Friedrich

      04. Kräter, Heinrich

      06. Preiss, Friedrich

      07. Neumann, Johann Gottlieb

      08. Ehrhardt, Driedrich ( Friedrich ? )

 Kolonia Wiączyń Nowy - 1826:

 Nr.

       01. Nonnemacher, Johann

      02. Rode, Johann

      03. Brust, Karl

      04. Brust, Johann

      05. Hofsess, Johann

      07. Schwarz, Johann Friedrich

Kolonia Wiączyń Duży - 1826

Nr.

      03  Schäfer Anton

      04. Dräger, Gottfried

      08. Meess, Johann und Weidemann, Jakob

      09. Roscher, Johann Georg

      12. Ildesheim, Nikolaus

      14. Fitz, Johann und Schöner, Adam

       15. Meess, Adalbert

      16. Engelhorn, Johann

      17. Triebel, Friedrich

      19. Littke, Johann

      20. Rothe, Adalbert

      21. Littke, Gottfried

      22. Fuchs, Peter

      24. Jeske, Michael

      25. Wodtke, Jakob

      26. Repft, Michael

      27. Zelt, Jakob

      28. Baist, Karl

      29. Jochmann, Gottlieb

      31. Jochmann, Christian

      32. Jesse, Martin

      34. Heine, Christian

      35. Witten, Charlotte

      36. Frantzmann, Peter

      37. Kessler, Adalbert

      38. Nufert, Ludwig

      39. Nonnenmacher, Johann

Kolonia Augustów:

       01. Morgenthaler, Mathias

      03. Klebsattel, Johann 

       05. Arendt, Christian

      06. Hornung, Jakob

      07. Heine, Friedrich und Seeliger, Ullrich

      09. Hentz, Gottfried

      10. Behnke, Martin

      12. Erhardt, Gottlieb

      13. Meysenhalter, Friedrich

      14. Budlitz, Gottlieb

      15. Heine, Benjamin

 


czwartek, 8 kwietnia 2021

Otto Heike - Wiączyń - Wiontschin - Nowosolna - Neu Sulzfeld - Historia powstania - Cz.2

 

                                                        WIĄCZYŃ – CZĘŚĆ II


    Na życie niektórych nowych osadników w Wiączyniu mocno wpłynął we wczesnych latach spór z właścicielem sąsiedniej miejscvowości Bedoń. Wraz z założeniem kolonii, oprócz nowego kompleksu wiejskiego, wykarczowano również lasy, do których pretendowali właściciele Bedonia. Obszar sporny wynosił 7745 akrów i 152 metrów kwadratowych. W czasach administracji pruskiej pomiędzy państwem a dworem zawarto umowę prowizoryczną, zgodnie z którą 3/5 spornego terenu pozostawało w rękach skarbu państwa, a 2/5 majątku Bedoń do czasu orzeczenia sądu. Jednak po wycofaniu się administracji pruskiej właścicielka Bedonia Tuchecka zlekceważyła porozumienie i przystąpiła do aktów przemocy wobec osiedlających się na spornym terenie niemieckich rolników. Słudzy właściciela ziemskiego wypędzili niemieckich osadników z pól, także wypędzili wypasane tam bydło. Kiedy właściciel ziemski poprosił wówczas niemieckich chłopów o zapłatę odsetek dziedzicznych, które musieli zapłacić państwu, starali się oni uniknąć tego żądania, robiąc na nich tylko podstawowe rzeczy. W dniu 2 września 1812 r. osadnicy wiończyńscy wnieśli skargę na właścicielkę do Dyrekcji Departamentu Skarbu Państwa w Warszawie. W odwołaniu wskazali, że w latach 1803 i 1806 uporządkowali obszary leśne do 29 września 1809 r., ponieważ zostały im przydzielone. Nie wiedzieli, że te ziemie są przedmiotem sporu między państwem a właścicielką. Z akt sprawy nie wynika nic o fundamentalnej decyzji polskiego rządu w tym sporze. Wydaje się, że przeważył punkt widzenia Wiączynian, bo ziemie pozostały w ich posiadaniu. W międzyczasie część nowych osadników z Wiączynia zrezygnowała z walki: 6 z Dolnego Wiączyniu i 12 z Górnego Wiączynia sprzedało swoje gospodarstwa przed końcem roku i szukało możliwości osadnictwa gdzie indziej. Kiedy rząd w Warszawie dowiedział się o tej sprzedaży „strachu”, interweniował, ogłaszając sprzedaż tego rodzaju jako nielegalną. Rządowi zależało na zatrzymaniu niemieckich kolonistów w kraju, aby nie zakłócać rozwoju wsi.

    Jak widać z zamieszczonej powyżej listy osadników z Wiączynia, ich początki do 1849 roku układały się następująco: 19 z Palatynatu, 13 z Wirtembergii, 12 z Badenii, 8 z Prus, 2 z Bawarii i po jednym z Lotaryngii, Pomorza. i Poznania. W drugiej połowie stulecia w Wiączyniu licznie osiedlili się synowie rolników z Neu-Sulzfeld - Nowosolnej. Wiączyń można więc nazwać także wioską szwabską, ponieważ oprócz 13 rodzin z Wirtembergii, 12 rodzin osadników, którzy przybyli z sąsiedniej Badenii, mówiło również w dialekcie szwabskim. Szczególnie dotyczyło to Górnego Wiączynia, dokąd woleli przenieść się synowie osadników z Neu Sulzfeld - Nowosolnej. Jednak dialekt szwabski nie został przyjęty przez inne grupy plemienne w wiosce. Przeważał wśród nich górnoniemiecki, który w późniejszych latach, kiedy synowie i córki mniejszych rolników wyjeżdżali do pracy do Łodzi, był coraz bardziej wypierany przez język niemiecki mówiący w Łodzi po śląsku. Ale dialekt szwabski był w mniejszym lub większym stopniu zachowany jako język potoczny w rodzinach Szwabskich do końca wieku. Od wybuchu I wojny światowej dzieci prawie nie mówiły już po szwabsku; dialekt był kultywowany tylko przez osoby starsze.

    W styczniu 1945 r. stosunki własnościowe w Górnym, Dolnym i Nowym Wiączyniu przedstawiają się następująco (grunty dzierżawione w nawiasach):

                                                 WIĄCZYŃ GÓRNY


Następnie byli przesiedleńcy, którzy zostali internowani podczas 2 Wojny Światowej: Hoffmann Max z 6,10 hektara i Töpfer Reinhold z 13 hektarami ziemi.


                                               WIĄCZYŃ DOLNY



                                                    WIĄCZYŃ NOWY



Ponadto było 13,44 hektarów ziemi, które zostały przeznaczone dla rolnika Johanna Wirtha jako tereny przesiedleńcze podczas II wojny światowej.


środa, 7 kwietnia 2021

Otto Heike - Wiączyń - Wiontschin - Nowosolna - Neu Sulzfeld - Historia powstania

 

   Dobra znajoma Agnieszka Danielewicz zamieściła na stronie Andrespola bardzo ciekawy film dotyczacy Wiączynia. Nie chciałem być do "tyłu" i na gorąco przetłumaczyłem tekst z książki Heike Otto 150 LAT SCHWABENSIEDLUNGEN IN POLEN 1795-1945 na stronach 88-95 związany z historią Wiączynia. Jest to pierwsza część, zapraszam na następną, nie mniej ciekawą!

  

Agnieszka Danielewicz
 udostępniła link.


                      WIĄCZYŃ ( WIONCZYN)


    Budowa i inwentaryzacja szwabskiej kolonii Neu – Sulzwfeld w Lesie Wiączyńskim opóźniła się, ponieważ teren przeznaczony pod kolonię rozciągał się w jej południowo-wschodnim narożniku do zamieszkałej przez polskich rolników wsi Dolny Wiączyń (Nieder-Wiontschin), a na zachód od niej do miejscowości Ober-Wiączyń. Były to dwie małe wioski w środku lasu państwowego. Obok znajdował się Górny Wiączyń (Nieder-Wiontschin) Folwark, w którym zniewolni chłopi musieli pełnić służbę na pierwszej linii. Na obszarze Dolnego-Wiączynia przeznaczonym pod nową osadę niemiecką swoje gospodarstwa posiadali następujący rolnicy: Antoni Przybył, Franciszek Kiełczewski, Ignacy Maciejszak, Adam Gabarra, Piotr Przybył, Jan Soldat, Barek Gabarra, Józef Bacza, Jan Szurek (Żurek), Wawrzyn , Józef Garbarra, Wincenty Mierzyc, Augustyn Ruszak, Georg Lorenz i Paul Wiedemann. Dwaj ostatni rolnicy to prawdopodobnie rolnicy niemieccy, przynajmniej byli pochodzenia niemieckiego. Dotychczasowe badania nie były w stanie niczego ustalić na temat tych dwóch rolników ani tego, czy byli oni zobowiązani do wykonywania obowiązkowej pracy w folwarku. Podczas przesiedlania polscy rolnicy otrzymywali takie same korzyści, jak nowi osadnicy niemieccy. Rząd pruski wyraźnie nakazał, aby „translokacja chłopów odbywała się w taki sposób, aby nie mogli narzekać na naciski i nie czuli się zdegradowani w stosunku do cudzoziemców”. Teren przeznaczony dla przesiedlonych rolników, o ile był to obszar leśny, został oczyszczony na koszt rządu. Budynki mieszkalne i gospodarcze przesiedlonych rolników również powstawały na koszt państwa. Ponadto otrzymali „dar łaski” od 20 do 100 Reichstalarów i tych, którzy zostali umieszczeni w głębi lasu przez 6 lat zostało zwolnionych z płacenia podatków. Podobnie jak osadnicy niemieccy byli teraz wolnymi chłopami i nie świadczyli żadnych niewolniczych usług w od 6 stycznia 1804 r. Następujące oświadczenie zawiera: a przydzielone im nowe stanowiska są dziedziczne i szczególnie im nadane, na wyłączną własność, z największą wdzięcznością i każdy chce, aby byli godni tej łaski".


    Przeniesienie polskich rolników z Dolnego-Wiączynia do nowo powstałego Nowego-Wiączynia kosztowało państwo pruskie 11.801 Reichstalarów i 8 groszy, z czego koszt budowy wyniósł 10.879 Rth. i 8groszy. Rozmiar i koszt 4 odwiertów studni 922 Rth. Nie dotyczy to drewna konstrukcyjnego, które zostało bezpłatnie dostarczone z lasów państwowych. Ponadto przesiedleni polscy rolnicy otrzymali kolejne 60 Rth. na zakup narzędzi kowalskich do nowej wioski. Przesiedlenie chłopów polskich przebiegło bez trudności, jednak oznaczało opóźnienie w powstaniu nowej szwabskiej kolonii. Po wysiedleniu polskich rolników należało zburzyć dotychczasowe budynki mieszkalne i gospodarcze, gdyż w zastanym stanie nie mogły zostać przejęte przez osadników niemieckich.


    Do 1806 r. projekt osadniczy dla Wiączynia przechowywany był w aktach jako część Nowosolnej (Neu-Sulzfeld). Dopiero 18 lutego 1806 r. Izba Warszawska przekazała do Wydziału Finansowego w Berlinie projekt nowego kompleksu wiejskiego. Zakładało to utworzenie 37 nowych stanowisk osadniczych w Górnym Wiączyniu i 9 w Dolnym Wiączyniu. Plan osadniczy potwierdzono 3 kwietnia 1806 r. Planowany teren pod nową osadę składał się tylko z niewielkiej części gruntów ornych należących wcześniej do polskich rolników w Dolnym-Wiączyniu oraz części z likwidowanych gospodarstw, z których zdecydowaną większość stanowiły lasy.


    Ponieważ planowanie nowej osady Wiączyń zakończyło się ostatecznie dopiero w 1806 r., a więc w czasie, gdy wyłaniał się już upadek administracji pruskiej w Polsce, a potem również pod koniec roku, powstanie nowej osady wiązało się z wielkimi trudnościami. Pod koniec 1806 r. w Wiączyniu osiedlili się tylko nieliczni rolnicy, którzy nie znaleźli miejsca Nowosolnej - Neu-Sulzfeld. Rozwój osady prowadzony był głównie przez administrację polską w czasach Księstwa Warszawskiego. Dokładne dokumenty sporządzone przez władze pruskie podczas budowy nowej osady zaginęły dla Wiączynia w czasie zawirowań napoleońskich, tak że nie można podać dokładniejszych informacji o pruskich pracach budowlanych w tej osadzie. Jak stwierdza Michael Schmitt w swojej pracy „Dialekt i historia osadnictwa szwabsko-nadreńskich wsi frankońskich w pobliżu Litzmannstadt” na s. 192, plan kompleksu wiejskiego Wiączyń został przekazany polskiemu właścicielowi ziemskiemu Dziedzickiemu na polecenie Napoleona. To sprowadziło plan do Warszawy. Od tamtej pory nic nie wiadomo o jego pozostałości.
Jednak ważne informacje o osadnikach w Wiączyniu z okresu do 1846 r. zawarte są w aktach dotyczących kupna i sprzedaży ziemi w Wiączyniu w Archiwum Skarbu Państwa. Po tym okresie we wsi można było znaleźć następujących właścicieli ziemskich z tego okresu, bez dalszych szczegółów, czy jest to Wiączyń Górny czy Dolny:

Nr.

Nazwisko, imię

Pochodzenie

Przyjazd

1

Fischer Adam

Lachen, bayerische Pfalz

1816

2

Fetz, auch Vötzsch gen.

Ostdorf/Wtb.


3

Weidemann Jacob

Leimen, Baden


4

Rode Johann

Berlberg, Parleberg, Preußen

10.6.1819

5

Roth Adalbert

Lachen, bayerische Pfalz


6

Wolferam Johann

Bayrond, Bayern (Pfalz)

1819

7

Hildesheim Nikolaus

Sandhausen, Baden


8

Eßlinger Karl

Littingen/Wtb.


9

Brust Karl

Dürckheim bei Seebach.


10

Brust Ludwig

Dürckheim bei Seebach.


11

Zelt jakob

bayerische Pfalz


12

Lechner Andreas

Sandhofen, Baden                             

1819

13

Neumann Gottlieb

Dymaszewo im Posenschen


14

Mees Johann

Lachen, bayr.Pfalz

1818

15

Hoffes Johan

Neustadt, bayr.Pfalz


16

Reiser Georg

bayerische Pfalz


17

Kraus Johann

Baden


18

Seiler Johann Carl

Stryan, Preussen


19

Krieg Nicolaus

Kindenheim, bayr.Pfalz


20

Hoenes Johann Georg

Münchenngen


21

Weik Peter

Hambach, bayr.Pfalz


22

Fuchs, Johann Peter

Schönborn


23

Bergsträßer Friedrich

bayr.Pfalz

1802

24

Mees Georg

Lachen, Bayern


25

Theobald Lorenz

Lachen, Bayern


26

Mann Jacob

Württenberg


27

Käßler Wilhelm

Liegnitz


28

Ehrhardt Theodor

Württenberg

1803

29

Weilbach Philip

Württenberg

1846

30

Nofer, Johann Friedrich

Württenberg

1800

31

Morginweg Johann

Tagersheim /Wtb.


2

Reiter Jakobine

Tagersheim /Wtb.


54

Scheible Michael

Crespach


55

Schwab Mathias

Crespach



Kirchenakten: Ober - Wiączyń



33

Breier Michael

Jemelnik?


34

Freyer Johann

Dossenheim Baden


35

Jäger Friedrich

Karlruhe Baden


36

Korb Johann Heinrich

Steinalben


37

Kullmann Karl

Neu-Württenberg


38

Krieg Michael

Kindenheim


39

Krittmann Philip

Wiesloch, Baden


40

Rennspieß Wilhelm

Ratzenburg


41

Reiser Johann Georg

Pleisweiler


42

Roth Johann Georg

Lachen


43

Schütz Johan Heinrich

Sandhausen


44

Schwamm Christ

Deckenheim


45

Brickert Adam

Beiersdorf


46

Ketterer Christian

Schabenhausen


47

Ketterer Josef

Schabenhausen


48

Klein Nicolaus

Rest-Castell


49

Lenz Johann

Neu-Württenberg


50

März Johann

Thyringen


51

Reiser Wagner

Pleisweiler


52

Ledermann Peter

Langsweiler


53

Meier Reinhold

Nußloch